Orolbo‘yi mintaqasini barqaror rivojlantirish bo‘yicha "BQBM" mintaqaviy hamkorligi

24-May, 2025

A group of six people pose outside a shopping center, wearing light clothing and smiling. — Foto: O‘zbekistondagi BMT Taraqqiyot Dasturi

Toshkent-Bishkek, 2025-yil 12-16-may - Yaponiya tashabbusining Qirg‘izistondagi muvaffaqiyatli tajribasini o‘rganish uchun BMT Taraqqiyot dasturi vakillari bilan hamkorlikda O‘zbekistonning Qoraqalpog‘iston Respublikasidan "Bir qishloq - bir mahsulot" (BQBM) dasturi fasilitatorlari besh kunlik tanishuv safarini amalga oshirdilar. Tashrifdan ko‘zlangan maqsad 2021-yildan buyon dastur faol amalga oshirilayotgan Orolbo‘yi mintaqasida BQBMni samarali joriy etish uchun uslubiy vositalarni boyitishdir.

Tashrif Toshkentda Yaponiya xalqaro hamkorlik agentligi (JICA) vakillari - ABE Naomi (loyihalarni shakllantirish bo‘yicha maslahatchi) va Sharipov Sharifzoda (dasturlarning katta koordinatori) bilan uchrashuvdan boshlandi. BMT Taraqqiyot dasturining Qoraqalpog‘istondagi rahbari Alisher Utemisov hamkasblarini faqat mahalliy resurslardan foydalanishga e’tibor qaratgan holda mintaqada BQBMni rivojlantirish natijalari va salohiyati bilan tanishtirdi.

A group of people sitting around a large table in a bright meeting room.

A group of eight people standing together in an office setting, smiling at the camera.

JICA vakillari Qoraqalpog‘istonda qo‘llanilayotgan mahsulotlarni ishlab chiqish va marketing strategiyalariga alohida qiziqish bildirdi. Muhokama chog‘ida an’anaviy retseptlar va texnologiyalarni zamonaviy bozor talablariga moslashtirish, qadoqlash, mahsulotlarni brendlash va BQBM mahsulotlarini ilgari surish kanallari kabi jihatlarga to‘xtalib o‘tildi.

Qoraqalpog‘istondagi to‘rtta BQBM fasilitatori amaldagi ishlab chiqaruvchilar bo‘lib, to‘rtta tumandagi boshlang‘ich tadbirkorlarga mahalliy resurslarni aniqlash, raqobatbardosh mahsulotlarni ishlab chiqish va samarali marketingni o‘rgatish, mahalliy miqyosda Yaponiyaning BQBM va "Kayzen" metodologiyalarini joriy etish bilan shug‘ullanadi.

Mahsulotlarni milliy va xalqaro miqyosda ilgari surish bilan shug‘ullanuvchi o‘zbekistonlik va yaponiyalik ekspertlar rahbarligidagi "BQBM Orol" tashkiloti BQBM harakatini institutsional qo‘llab-quvvatlashda muhim rol o‘ynaydi. Tashkilot tadbirkorlarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlaydi, jumladan, sertifikatlash, qadoqlash dizayni, marketing va sotish kanallarini yo‘lga qo‘yishda yordam beradi. "BQBM Aral," shuningdek, ishlab chiqaruvchilar o‘rtasida tajriba almashish va mintaqaning yagona brendini shakllantirish uchun platforma bo‘lib xizmat qiladi.

BQBM mamlakatning barcha yettita mintaqasida davlat darajasida muvaffaqiyatli amalga oshirilayotgan Qirg‘izistonga tashrif fasilitatorlarga ishlab chiqarishni tashkil etish va mahsulotni sotish tizimining amaliy jihatlarini o‘rganish imkonini berdi. Ayniqsa, quyidagilarga tashrif buyurish tajribasi juda qimmatli bo‘ldi:

Qorako‘lda to‘rtta bo‘limdan (kigiz, kosmetika, oziq-ovqat va ma’muriy) iborat yaxlit tuzilmaga ega ishlab chiqarish markazi;
Bishkekda BQBMning butun tarmog‘ini samarali boshqarishni ta’minlaydigan markaziy muvofiqlashtirish idorasi;
Brend do‘konlar va yoqilg‘i quyish shoxobchalaridagi chakana savdo nuqtalari orqali savdo tarmog‘i.

A group of people in a classroom setting listening to a presentation at tables with materials.

A group of women in a kitchen, preparing baked goods, wearing aprons and hairnets.

A woman in a lab coat writes at a table while others gather around in a bright room.

A group of five people observes a man demonstrating a process next to large containers.

"Qirg‘iz modeli BQBM dasturi nafaqat iqtisodiy vositaga, balki ijtimoiy siyosatning muhim elementiga aylanishi, qishloq joylarda, ayniqsa ayollar va yoshlar o‘rtasida bandlikni ta’minlashi mumkinligini ko‘rsatadi," - dedi Chimboy tumani fasilitatori Gulnar Akilbekova.

JICAning Qirg‘izistondagi vakili Xaraguti Akixisa Qirg‘iziston BQBM modelining Qoraqalpog‘iston uchun moslashtirilishi mumkin bo‘lgan beshta o‘ziga xos xususiyatini ta’kidladi:

Tabiiy resurs boyliklariga tayanish - mahalliy ekologik toza xomashyodan foydalanish;
Ijtimoiy inklyuzivlik - aholining zaif qatlamlari uchun "yashil" ish o‘rinlarini yaratish;
Hunarmandchilik yondashuvi - noyob mahsulotlar yaratish uchun hunarmandchilik an’analarini saqlab qolish;
Turizm bilan sinergiya - mahsulotlarni targ‘ib qilish uchun turistik oqimlardan foydalanish;
Kayzen tizimi - mahsulot sifati va ishlab chiqarish jarayonlarini uzluksiz takomillashtirish.

A group of six people stands in a brightly lit store filled with various products.

Olingan bilim va tajriba Qoraqalpog‘istondagi BQBM ishlab chiqaruvchilari uchun o‘quv dasturiga integratsiya qilinadi.

"BQBM mahalliy sharoitlarga moslashtirilgan soha mahsulotlarini ishlab chiqish orqali Orolbo‘yi mintaqasi iqtisodiyotini qayta tiklash uchun noyob imkoniyatni taqdim etadi. Bu shunchaki biznes modeli emas - bu ekologik tiklanish va ijtimoiy barqarorlik vositasidir," - deya ta’kidladi BMT Taraqqiyot dasturining Qoraqalpog‘istondagi vakolatxonasi rahbari Alisher Utemisov.

"Bir qishloq - bir mahsulot" (OVOP) dasturi haqida

Yaponiyada ishlab chiqilgan BQBM tashabbusi mahalliy resurslar va bilimlardan foydalangan holda noyob mahsulotlar yaratish orqali mahalliy iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan. Qoraqalpog‘istonda dastur BMT Taraqqiyot dasturining "Iqlimga chidamli qishloq xoʻjaligi orqali Orolboʻyi mintaqasida barqarorlikni qoʻllab-quvvatlash loyihasi" doirasida Yaponiya hukumatining moliyaviy ko‘magida amalga oshirilmoqda.