LocationsO‘zbekiston va Yaponiya BMT Taraqqiyot Dasturi bilan hamkorlikda Orolbo‘yi hududida suv resurslarini boshqarishni tubdan o‘zgartirish yo‘lida birlashdi
27-February, 2026
27.02.2026, Toshkent, O‘zbekiston. Suv xo‘jaligi vazirligida o‘tkazilgan imzolash marosimi BMT Taraqqiyot Dasturining (BMT Taraqqiyot Dasturi) “Orolbo‘yi hududida suv resurslarini boshqarishni mustahkamlash va iqlim o‘zgarishiga barqarorlikni oshirish” nomli yangi yirik loyihasining rasman ishga tushirilganini anglatdi. Mazkur transformatsion tashabbus O‘zbekistonda BMT Taraqqiyot Dasturi va Yaponiya hamkorligida amalga oshirilmoqda hamda Yaponiya hukumati tomonidan ajratilgan 4,6 million AQSh dollari miqdoridagi moliyaviy ko‘mak hisobidan moliyalashtiriladi.
Marosimda O‘zbekiston Respublikasi suv xo‘jaligi vazirining birinchi o‘rinbosari Zokir Ishpulatov, Yaponiyaning O‘zbekistondagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Kenji Xirata hamda BMT Taraqqiyot Dasturining O‘zbekistondagi doimiy vakilasi Akiko Fujii ishtirok etdi. Tomonlar Notalar almashinuvi hamda loyiha hujjatini imzolab, taraqqiyot va farovonlik yo‘lida o‘zaro hamkorlik majburiyatini yana bir bor tasdiqladi.
Mazkur loyiha Markaziy Osiyodagi eng dolzarb rivojlanish muammolaridan biriga yechim topishga qaratilgan. 2026–2028-yillarda amalga oshiriladigan tashabbus Orolbo‘yi aholisi salohiyatini integratsiyalashgan va iqlimga barqaror suv boshqaruvi orqali mustahkamlashni ko‘zlaydi. Shu bilan birga, boshqaruv tizimlarini kuchaytirish, suvdan foydalanish samaradorligini oshirish, qishloq xo‘jaligi mahsuldorligini ko‘paytirish hamda inklyuziv barqarorlikni ta’minlash maqsad qilingan.
“Yaponiya O‘zbekiston bilan birgalikda Orolbo‘yi hududida adolatli, barqaror va iqlim o‘zgarishiga moslashuvchan suv boshqaruvini rivojlantirish yo‘lida ishonchli hamkor sifatida faoliyat yuritmoqda. BMT Taraqqiyot Dasturi bilan birga biz umumiy muammolarni aynan eng ko‘p ehtiyoj sezayotgan insonlar uchun umumiy imkoniyatlarga aylantirishga qat’iy bel bog‘laganmiz”.
“O‘zbekiston Respublikasi hukumati tomonidan suv xo‘jaligi sohasida belgilangan strategik ustuvor yo‘nalishlar bilan ushbu tashabbus to‘liq uyg‘unlashadi. BMT Taraqqiyot Dasturi bilan hamkorlikda biz Orolbo‘yi hududini moslashuv, innovatsiya va yangi imkoniyatlar namunasi darajasiga olib chiqmoqdamiz”, dedi O‘zbekiston Respublikasi suv xo‘jaligi vazirining birinchi o‘rinbosari Zokir Ishpulatov.
“Ushbu loyihalar O‘zbekistonda suv xavfsizligini ta’minlash hamda suv resurslarini adolatli va barqaror boshqarishga hissa qo‘shishiga chin dildan umid qilaman”, dedi Yaponiyaning O‘zbekiston Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi janob Kenji Xirata.
“Mazkur tashabbus O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining suv xo‘jaligi sohasidagi strategik ustuvor yo‘nalishlariga to‘liq mos keladi. BMT Taraqqiyot Dasturi bilan hamkorlikda biz Orolbo‘yi hududini moslashuv, innovatsiya va yangi imkoniyatlar namunasi bo‘lgan mintaqaga aylantirmoqdamiz”, dedi O‘zbekiston Respublikasi Suv xo‘jaligi vazirining birinchi o‘rinbosari Zokir Ishpulatov.
“BMT Taraqqiyot Dasturi O‘zbekiston va Yaponiya hukumatlari bilan suv resurslarini boshqarishni mustahkamlash yo‘lidagi umumiy missiyamiz doirasida hamkorlik qilayotganidan mamnun. Biz iqlim o‘zgarishi ta’siri va suv bilan bog‘liq muammolarni samarali siyosiy mexanizmlar, mustahkam institutsional salohiyat, ishonchli ma’lumotlar bazasidan kengroq foydalanish imkoniyati hamda zamonaviy innovatsion texnologiyalar orqali hal etish uchun eng ilg‘or global tajribalarni joriy etishga sodiqmiz. Birgalikda biz Orolbo‘yi hududidagi fermerlar va mahallalar manfaatlari uchun mas’uliyatli suvdan foydalanish madaniyatini shakllantirmoqdamiz”, dedi BMT Taraqqiyot Dasturining O‘zbekistondagi doimiy vakilasi Akiko Fujii. U, shuningdek, O‘zbekistonda ushbu muhim natijalarga erishishda doimiy hamkorlik ko‘rsatib kelayotgan Yaponiya hukumati va Suv xo‘jaligi vazirligiga chuqur minnatdorlik bildirdi.
Siyosiy islohotlar, institutsional salohiyatni mustahkamlash hamda kadrlar tayyorlash orqali loyiha shaffof va iqlimga barqaror suv boshqaruvi tizimlarini yaratadi. Markazlashtirilgan GIS tizimlari va real vaqt rejimidagi monitoring platformalarini joriy etish ma’lumotlarga asoslangan qarorlar qabul qilishni ta’minlab, barcha darajalarda hisobdorlikni kuchaytiradi. Sug‘orish infratuzilmasini tiklash, aniq sug‘orish texnologiyalari, iqlimga mos qishloq xo‘jaligi yondashuvlari hamda innovatsion yechimlar, jumladan oqova suvlarni qayta foydalanish va qayta tiklanuvchi energiya asosidagi tuzsizlantirish texnologiyalari 1 000 dan ortiq fermer va xonadon uchun suvdan foydalanish samaradorligi hamda qishloq xo‘jaligi mahsuldorligini sezilarli oshirishi kutilmoqda.
Loyiha o‘zaro bog‘liq to‘rtta asosiy yo‘nalishga tayanadi: milliy va mahalliy suv boshqaruvi institutlarini mustahkamlash; suv boshqaruvi tizimlarini raqamlashtirishni rivojlantirish; oziq-ovqat xavfsizligi va iqlim barqarorligini ta’minlash maqsadida fermerlar hamda kichik xo‘jaliklar uchun suv infratuzilmasi va salohiyatini oshirish; shuningdek, mintaqaviy bilim almashinuvi, advokasiya va kommunikatsiyani rivojlantirish.
Milliy darajadagi ta’sir bilan bir qatorda loyiha Markaziy Osiyo davlatlari, Yaponiya va boshqa mintaqaviy manfaatdor tomonlar bilan hamkorlik hamda muloqot platformalari orqali mintaqaviy hamkorlikni ham jadallashtiradi. Jamoatchilik xabardorligini oshirish kampaniyalari, hujjatli filmlar ishlab chiqarish hamda Orol dengizi madaniyat sammiti kabi forumlar advokasiya ishlarini kuchaytirib, Orolbo‘yi hududini O‘zbekiston bo‘ylab kengaytirilishi va Orol dengizi inqirozidan zarar ko‘rgan boshqa mamlakatlarda ham qo‘llanishi mumkin bo‘lgan integratsiyalashgan, iqlimga barqaror suv yechimlari namunasi sifatida namoyon etadi.
Gender tengligi loyiha doirasida asosiy tamoyil sifatida integratsiya qilingan. Suv boshqaruvi, salohiyatni oshirish va qaror qabul qilish jarayonlarida ayollarning faol ishtiroki maqsadli qo‘llab-quvvatlash orqali ustuvor yo‘nalish sifatida rag‘batlantiriladi. Gender kesimidagi ma’lumotlar esa rejalashtirish va amalga oshirish davomida inklyuziv natijalarni monitoring qilishga xizmat qiladi.
Uch yillik amalga oshirish davrida loyiha suv boshqaruvi institutlarini mustahkamlaydi, sug‘orish infratuzilmasini modernizatsiya qiladi hamda maqsadli tumanlarda raqamli monitoring vositalarini joriy etadi. 1 000 dan ortiq fermer va xonadon suv resurslariga yaxshilangan kirish imkoniyati, iqlimga mos qishloq xo‘jaligi amaliyotlari va innovatsion texnologiyalardan foydalanish orqali bevosita foyda ko‘radi. Bu esa uzoq yillardan buyon suv tanqisligidan aziyat chekib kelayotgan hududda oziq-ovqat xavfsizligi va barqaror turmush manbalarini mustahkamlashga xizmat qiladi.
Mintaqaviy muloqot platformalari, hujjatli filmlar ishlab chiqarish hamda xalqaro bilim almashinuvi orqali loyiha Orolbo‘yi hududining ovozini kuchaytirib, integratsiyalashgan va jamoalarga yo‘naltirilgan yechimlar uzoq muddatli ijobiy o‘zgarishlarga erishish mumkinligini namoyish etuvchi iqlimga barqaror suv boshqaruvi modeli sifatida ilgari suradi.
Ma’lumot uchun, 2023–2025-yillarda BMT Taraqqiyot Dasturi va Yaponiya hukumati hamkorlikda “Orolbo‘yi hududida iqlimga barqaror qishloq xo‘jaligi orqali o‘zini o‘zi ta’minlashni qo‘llab-quvvatlash” loyihasini amalga oshirdi. Mazkur tashabbus 4 ta tuman va 65 ta aholi punktida jamoalarning barqarorligini mustahkamlab, 376 mingdan ortiq aholining farovonligini yaxshilashga xizmat qildi. Ishtirokchi jamoa rivoji yondashuvi orqali muhim xizmatlardan foydalanish imkoniyati kengaytirildi: 7 mingdan ortiq aholi barqaror elektr energiyasi bilan, 7 700 dan ziyod kishi toza ichimlik suvi bilan ta’minlandi, 6 200 dan ortiq fuqarolar uchun ta’lim va sog‘liqni saqlash infratuzilmasi yaxshilandi. Yaponiyaning innovatsion suv texnologiyalari, jumladan “Johkasou” oqova suvlarni tozalash tizimi muhim ijtimoiy obyektlarda muvaffaqiyatli joriy etilib, suv tanqis hududlar uchun kengaytirilishi mumkin bo‘lgan samarali yechim sifatida o‘zini namoyon etdi.
