LocationsO‘zbekiston va UNDP GEF moliyalashtirayotgan kimyoviy moddalar va chiqindilarni boshqarishni kuchaytirishga qaratilgan yangi loyihani ishga tushirdi
25-June, 2026
O‘zbekiston Respublikasi atrof-muhitni muhofaza qilish va barqaror rivojlanish yo‘lidagi sa’y-harakatlarini xavfli kimyoviy moddalar hamda chiqindilarni boshqarish tizimini yanada takomillashtirish orqali izchil davom ettirmoqda.
Global ekologik jamg‘armaning (GEF) sakkizinchi tarixiy Assambleyasi yig‘ilishidan so‘ng O‘zbekistonda “O‘zbekistonda kimyoviy moddalar va chiqindilarni oqilona boshqarish orqali Stokgolm konvensiyasini amalga oshirishni qo‘llab-quvvatlash” nomli yangi loyiha GEF tomonidan ma’qullandi. Loyiha O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi hamda BMT Taraqqiyot Dasturi (UNDP) tomonidan hamkorlikda amalga oshiriladi.
Umumiy byudjeti 4,95 million AQSh dollarini tashkil etuvchi loyiha 2031-yilgacha amalga oshiriladi. Uning asosiy maqsadi kimyoviy moddalar va chiqindilarni ekologik jihatdan xavfsiz boshqarish bo‘yicha milliy salohiyatni mustahkamlash hamda O‘zbekistonning Turgʻun organik ifloslantiruvchi moddalar (TOIM) haqidagi Stokgolm konvensiyasi doirasidagi majburiyatlarini bajarishini qo‘llab-quvvatlashdan iborat.
O‘zbekiston xavfli kimyoviy moddalar va chiqindilar bilan bog‘liq global muammolarni hal etish yo‘lidagi sa’y-harakatlarda muhim o‘rin tutadi. Mintaqadagi ko‘plab davlatlar singari mamlakat ham sanoat faoliyati va eskirgan pestitsidlardan foydalanish oqibatida yuzaga kelgan tarixiy ifloslanish merosi bilan to‘qnash kelmoqda. Turg‘un organik ifloslantiruvchi moddalar (TOIM) ekologik barqarorlik va aholi salomatligiga eng jiddiy tahdidlardan biri bo‘lib, ular ekotizimlarda to‘planishi, biologik xilma-xillikka salbiy ta’sir ko‘rsatishi hamda inson salomatligi uchun uzoq muddatli xavf tug‘dirishi mumkin.
Yangi tashabbus doirasida monitoring tizimlari va laboratoriyalar salohiyati modernizatsiya qilinadi, xavfli kimyoviy moddalar hamda chiqindilarni boshqarish mexanizmlari takomillashtiriladi, ifloslangan hududlarni aniqlash va rekultivatsiya qilish ishlari qo‘llab-quvvatlanadi, shuningdek, texnik salohiyat va idoralararo hamkorlik kuchaytiriladi.
Loyiha natijasida 10 ming nafarga yaqin fuqaro, jumladan 5 ming nafar ayol bevosita manfaatdor bo‘lishi kutilmoqda. Asosiy ekologik natijalar qatoriga 565 tonna barqaror organik ifloslantiruvchi moddalar bilan ifloslangan qattiq va suyuq chiqindilarni ekologik jihatdan xavfsiz tarzda olib tashlash va utilizatsiya qilish, shuningdek, 150 tonna foydalanish muddati o‘tgan pestitsidlarni xavfsiz yo‘q qilish kiradi.
Tarixiy ifloslanish oqibatlarini bartaraf etish va kimyoviy moddalar hamda chiqindilarni boshqarish bo‘yicha milliy tizimlarni mustahkamlash orqali loyiha aholi salomatligini muhofaza qilish, ekotizimlarni asrash hamda O‘zbekistonning yanada yashil va barqaror rivojlanish yo‘lidagi sa’y-harakatlariga munosib hissa qo‘shadi.
