Locations2026-жылы Эл аралык аялдар күнү дүйнөлүк «Укуктар. Адилеттүүлүк. Бардык аялдар жана кыздар үчүн аракеттер» деген тема алдында өтөт. Кыргызстан үчүн бул тема практикалык күн тартибин билдирет — айрыкча аярлуу топторго кирген ар бир аял өз укугун реалдуу коргой ала тургандай сот адилеттиги системасын бекемдөө.
Адилет сот адилеттүүлүгүнө жетүү укугу: Кыргызстандын аялдары үчүн системалык чечимдер
2026-ж., 24-February
Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине караштуу Юридикалык жардам кызматынын юридикалык жардам жана укуктук агартуу башкармалыгынын жетекчиси Айчүрөк Камaева.
ПРООН Кыргызстан
2026-жылы Эл аралык аялдар күнү дүйнөлүк «Укуктар. Адилеттүүлүк. Бардык аялдар жана кыздар үчүн аракеттер» деген тема алдында өтөт. Кыргызстан үчүн бул тема практикалык күн тартибин билдирет — айрыкча аярлуу топторго кирген ар бир аял өз укугун реалдуу коргой ала тургандай сот адилеттиги системасын бекемдөө.
«Бүгүнкү күндө Кыргызстандын аялдары — коомубуздун өнүгүүсүнүн кыймылдаткыч күчү. Биздин милдет — аларга ишенимдүү укуктук таяныч түзүү жана ыкчам, ачык-айкын жана адилеттүү иштеген системаны камсыз кылуу», — деп белгилейт Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине караштуу Юридикалык жардам кызматынын юридикалык жардам жана укуктук агартуу башкармалыгынын жетекчиси Айчүрөк Камaева.
2025-жылы гана 55 235 адам мамлекет кепилдеген юридикалык жардам алышкан, алардын 27 792си аялдар. Иштердин 70% ийгиликтүү жыйынтыкталып, бул системанын натыйжалуулугу туруктуу жогорулап жатканын көрсөтөт.
Кызмат майыптыгы бар дээрлик үч миң аялдын жана миңден ашуун баланын укуктарын коргоону камсыз кылды. Аялдар көбүнчө алимент өндүрүү, пенсиялык камсыздоо жана мүлктүк укуктарды коргоо маселелери боюнча кайрылышкан — бул маселелер үй-бүлөнүн экономикалык туруктуулугуна жана коопсуздугуна түздөн-түз таасир этет.
«Ар бир көрсөткүчтүн артында айкын адамдын тагдыры турат. Аял үчүн бул өзүн жана балдарын коргоонун жалгыз мүмкүнчүлүгү болушу мүмкүн. Ошондуктан биз үчүн камтууну гана көбөйтүү эмес, сапаттуу жана кесипкөй укуктук коргоону камсыз кылуу принципиалдуу мааниге ээ», — деп баса белгилейт Айчүрөк Камaева.
БУУӨПтүн колдоосу менен мамлекет кепилдеген юридикалык жардам системасынын санариптик трансформациясы ишке ашырылууда. «Түндүк» платформасы аркылуу мамлекеттик маалымат базалары менен интеграциялоо бюрократиялык тоскоолдуктарды олуттуу кыскартууга мүмкүндүк берди: эми акысыз жардам алуу укугун тастыктоо онлайн форматта жүргүзүлөт.
2025-жылы «Мамлекет кепилдеген юридикалык жардам жөнүндө» КР Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу мыйзам кабыл алынып, акысыз адвокаттык жардам алууга укуктуу адамдардын чөйрөсү кеңейтилди. Майыптыгы бар балдардын ата-энелери жана камкорчулары киреше тууралуу маалымкат бербестен квалификациялуу коргоо алууга укук алышты. Бул негизги финансылык тоскоолдуктардын бирин жоюуга шарт түздү.
«Биз аялдардын жардам алуусуна тоскоол болгон системалык бөгөттөрдү максаттуу түрдө жоюп жатабыз. Мыйзамдагы өзгөртүүлөр формалдуулук эмес, чыныгы социалдык адилеттүүлүктүн куралы болуп саналат», — деп белгилейт ал.
Мамлекет кепилдеген юридикалык жардам кызматынын кызматкерлери гендердик теңчилик, аялдардын укуктары жана гендердик сезимталдык маселелери боюнча бир катар тренингдерден өтүп, сапаттуу юридикалык жардам жана консультация берүү үчүн билимдерин кеңейтишти.
Камтууну кеңейтүүдө мобилдик чыгуу иш-чаралары өзгөчө роль ойноду, анын ичинде мамлекеттик системага интеграцияланган «Тилектештик автобусу». Бүгүнкү күндө бул туруктуу практика болуп калды: юристтердин командалары ар квартал сайын өлкөнүн эң алыскы райондоруна чыгышат.
2025-жылы кɵчмө чыгуу иш-чаралары өлкөнүн төрт облусундагы алыскы жана аярлуу жамааттар үчүн юридикалык жана социалдык кызматтарга жеткиликтүүлүктү кеңейтти. Кызматтарды түздөн-түз жамааттарда көрсөтүү «эч кимди көңүл сыртында калтырбоо» принцибинин алкагында адилет сотко жетүүнүн масштабдалуучу инклюзивдүү моделин көрсөттү.
114 кыска номурлуу ишеним телефону жана санариптик консультация куралдары да чыныгы убакыт режиминде ыкчам укуктук колдоону камсыз кылууда.
«Биздин стратегиялык максат — жашаган жерине карабастан, ар бир аял квалификациялуу юридикалык жардамды түз маанисинде бир баскыч менен ала ала турган шарт түзүү», — деп баса белгилейт Айчүрөк Камaева.
БУУӨП Юстиция министрлигине сот адилеттиги системасын реформалоо боюнча улуттук артыкчылыктарды ишке ашырууда колдоо көрсөтүп келет, анын ичинде 2024–2028-жылдарга карата Мамлекет кепилдеген юридикалык жардам системасын өнүктүрүүнүн мамлекеттик программасын жүзөгө ашырууда.
Related
content
content
