Ысык-Көл облусу, Чолпон-Ата ш., 2026-жылдын 26–28-июну — Кыргызстанда Кыргыз Республикасынын Юрист күнүнө карата уюштурулган II Конституциялык окуулар өттү. Иш-чара Конституциялык соттун, сот тутумунун, Жогорку Кенештин, Кыргыз Республикасынын Акыйкатчы (Омбудсмен) институтунун, прокуратура органдарынын, башка мамлекеттик органдардын, академиялык жана юридикалык коомчулуктун, эл аралык уюмдардын өкүлдөрүн, ошондой эле Казакстан, Россия Федерациясы, Беларусь, Өзбекстан, Кытай Эл Республикасы жана башка өлкөлөрдөн келген эксперттерди кошкондо 110дон ашык катышуучунун башын бириктирди.

II Конституциялык окуулардын көңүл борборунда адам укуктары менен эркиндиктеринин конституциялык кепилдиктери, майыптыгы бар адамдардын жана калктын башка социалдык жактан аялуу катмарынын укуктарын камсыздоо, сот адилеттигине инклюзивдүү жеткиликтүүлүктү өнүктүрүү, укуктук чөйрөнү санариптештирүү жана адам укуктары жаатындагы эл аралык стандарттарды, анын ичинде БУУнун Майыптыгы бар адамдардын укуктары жөнүндөгү конвенциясын колдонуу маселелери болду.

II Конституциялык окуулардын жыйынтыгы боюнча адам укуктары менен эркиндиктеринин конституциялык кепилдиктерин чыңдоого, мыйзамдарды өркүндөтүүгө жана жеткиликтүү укуктук жана инклюзивдүү сот адилеттигин өнүктүрүүгө багытталган сунуштамаларды камтыган резолюция кабыл алынды.

Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун Төрагасы Өскөнбаев Эмил Жолдошевич өзгөчө белгиледи:

“Конституциялык окуулардын программасына сот адилеттигинин жеткиликтүүлүгү, санариптик чөйрө, социалдык укуктар жана адам укуктарын коргоонун эл аралык стандарттары сыяктуу маселелердин киргизилиши кокусунан эмес. Бул темалардын бардыгын бир гана максат бириктирип турат — ал адам укуктарын ар бир адам үчүн реалдуулукка айлантуу.

Биздин форумга ар кайсы өлкөлөрдүн жана түрдүү кесиптик коомчулуктардын өкүлдөрүнүн катышуусу ага өзгөчө баалуулук берет. Дүркүрөгөн ачык диалогдо гана мыйзамдарды, укук колдонуу практикасын жана мамлекеттик институттардын ишин өркүндөтүүгө көмөктөшүүчү идеялар менен чечимдер жаралат”.

БУУӨПтүн Кыргыз Республикасындагы Туруктуу өкүлү Александра Соловьева мындай деп белгиледи:

«Конституция — бул мамлекеттин Баш мыйзамы гана эмес. Бул баалуулуктар тутумун аныктаган, адам укуктары менен эркиндиктерине кепилдик берген, мамлекеттин ыйгарым укуктары менен жарандардын кызыкчылыктарынын ортосундагы тең салмактуулукту орноткон, ошондой эле өлкөнүн туруктуу өнүгүүсү үчүн негиз түзүүчү коомдук келишимдин пайдубалы болуп саналат».

“БУУӨП Кыргыз Республикасы менен түзүлгөн өнөктөштүктү жогору баалайт жана мыйзам үстөмдүгүн чыңдоо, натыйжалуу, жоопкерчиликтүү жана инклюзивдүү институттарды өнүктүрүү, сот адилеттигине жеткиликтүүлүктү кеңейтүү жана Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана 2030-жылга чейинки Туруктуу өнүгүү чөйрөсүндөгү Күн тартибине ылайык адам укуктарын илгерилетүү боюнча улуттук аракеттерди мындан ары да колдоого даяр экендигин ырастайт”.

II Конституциялык окуулар конституциялык өнүгүү, мыйзам үстөмдүгү жана адам укуктарын коргоо маселелери боюнча кесипкөй диалог үчүн абройлуу улуттук аянтча катары өз ролун тастыктады. Аны өткөрүү мыйзам үстөмдүгүн чыңдоого, сот адилеттигине жеткиликтүүлүктү кеңейтүүгө жана адам укуктарын коргоого багытталган Кыргыз Республикасынын 2030-жылга чейинки Улуттук өнүктүрүү программасын ишке ашырууда мамлекеттик институттардын, академиялык жана юридикалык коомчулуктун, жарандык коомдун жана эл аралык өнөктөштөрдүн ортосундагы кызматташтыкты чыңдоого өбөлгө түзөт.

Уюштуруучулар жөнүндө

II Конституциялык окуулар Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту жана Кыргызстан Эл аралык университети тарабынан, юридикалык кадрларды даярдоону ишке ашырган өлкөнүн алдыңкы жогорку окуу жайлары тарабынан уюштурулду.

Иш-чара БУУӨПтүн жана Финляндиянын Тышкы иштер министрлигинин “Кыргыз Республикасында адам укуктарын коргоону күчөтүү жана сот адилеттигине бирдей жеткиликтүүлүктү камсыз кылуу” долбоорунун, ошондой эле “Кыргызстан юристтери ассоциациясы” жана “Кыргызстандын социалдык иш мектептеринин ассоциациясы” коомдук бирикмелеринин колдоосу менен өткөрүлдү.