LocationsРинат Шамсутдинов Бишкек шаардык Архитектура жана шаар курулуш башкы башкармалыгында басма сөз катчы болуп иштейт. Өлкө жетекчилигинин коррупцияны түп-тамырынан жоюуга болгон чечкиндүүлүгүнө шыктанып, “Натыйжалуу башкаруу жана коррупцияга каршы аракеттенүү” багыты боюнча магистратурага тапшырууну чечкен.
Стратегиялардан реалдуу куралдарга: коррупцияга каршы билим берүү Кыргызстандын мамлекеттик секторун кантип өзгөртүүдө
2026-ж., 16-July
Ринат Шамсутдинов
БУУӨП Кыргызстан
“Мага коррупциянын алдын алуу маселелерин жана эл аралык практикада колдонулуп жаткан натыйжалуу куралдарды тереңирээк изилдөө абдан кызыктуу болду”, — деп эскерет Ринат.
Окуу учурунда окутуучулар абдан маанилүү бир принципти сиңиришкен: мамлекеттик органдардын ишинин ачыктыгы жана айкындуулугу — бул коррупциялык тобокелдиктерди азайтуунун эң натыйжалуу жолу. Алган теориялык билимдерин практикада колдонууга умтулуп, Ринат бул тажрыйбаны өзү иштеген мекемеде киргизүүнү чечкен.
“Программанын жетекчилери менен кеңешип, жарандарга керектүү маалыматты суткасына 24 саат бою ыкчам алууга шарт түзгөн Telegram-бот түзүүнү сунуштадым”, — дейт Ринат.
Бүгүнкү күндө бул бот жөн гана окуу долбоору эмес, бир эле учурда бир нече маанилүү маселени чечкен ийгиликтүү курал болуп саналат:
Коррупциялык тобокелдиктерди азайтат: башкармалыктын кызматкерлери менен жарандардын ортосундагы түз байланышты болушунча азайтып, бейформал келишимдерге жол бербейт.
Жеткиликтүүлүктү жогорулатат: шаар куруу тармагындагы эң көп берилүүчү суроолорго жооптор стандартташтырылып, 24/7 режиминде жеткиликтүү.
Парасаттуулук маданиятын калыптандырат: Ринат өзүнүн жаш кесиптештерине насаатчы болуп, кызматтык этиканы сактоонун маанилүүлүгүн жеке өзү түшүндүрүп келет.
Жарандар үчүн бул — мамлекеттик мекемелерге кайра-кайра баруу убаракерчилигинен арылып, сутканын каалаган убагында керектүү маалыматты тез алуу мүмкүнчүлүгү. Бүгүнкү күндө Бишкек шаардык архитектура жана шаар курулуш башкы башкармалыгында көптөгөн кызматтарды онлайн алууга болот. Көп берилүүчү суроолордун жооптору да дайыма жаңыланып турат. Ал эми мамлекеттик органдар үчүн бул — коррупциялык тобокелдиктерди башкаруунун, иштин натыйжалуулугун жогорулатуунун жана коомдун ишенимин бекемдөөнүн кошумча куралы.
Ринат Шамсутдинов
БУУӨП Кыргызстан
Окутуу процесси кандай уюштурулган
Ринаттын окуясы — бул билим берүүнүн негизине коюлган туура ыкманын мыйзам ченемдүү натыйжасы. Магистрдик программанын окутуучусу жана «CARIonCML» коомдук фондунун жетекчиси Эркайым Мамбеталиева белгилегендей, программа укук коргоо органдарынан баштап билим берүү системасына чейинки эң ар түрдүү тармактардагы мамлекеттик кызматкерлердин башын бириктирет. Муну менен бирге, гендердик баланс да так сакталат.
“Биз натыйжалуулукка бир гана реалдуу жыйынтыктар аркылуу баа беребиз. Биздин окутуу толугу менен практикага багытталган”, — деп баса белгилейт Эркайым.
Эркайым Мамбеталиева
БУУӨП Кыргызстан
Магистратурадан сырткары, окутуунун интенсивдүү форматтары да ишке ашырылууда. Мисалы, үстүбүздөгү жылдын апрель айынан июнь айына чейин мамлекеттик органдарда жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында коррупцияга каршы мыйзамдардын сакталышын камсыз кылууга багытталган “Мамлекеттик органдардын коррупциянын алдын алуу маселелери боюнча ыйгарым укуктуу өкүлдөрү (комплаенс-офицерлер) үчүн коррупцияга каршы мектеп” аттуу атайын окуу курсу өткөрүлгөн.
Аудитория жана натыйжалар
Ринаттын окуясы — БУУнун Өнүктүрүү программасынын колдоосу менен Кыргыз Республикасында ишке ашырылып жаткан ири системалык өзгөрүүлөрдүн бир гана бөлүгү. Өлкө коррупциялык факты катталгандан кийин жазалоо ыкмасынан, анын алдын алуу жана ачык-айкындуулукту камсыздоо багытына чечкиндүү кадам таштоодо. Адам капиталына жасалган бул инвестициялар буга чейин эле өзүнүн алгылыктуу натыйжаларын бере баштады:
13 жаңы санариптик чечим магистрдик программанын 17 бүтүрүүчүсү тарабынан иштелип чыгып, мамлекеттик органдарга киргизилди.
2025-жылдын башынан бери 280ден ашуун прокурор, судья жана юрист БУУӨПтүн коррупцияга каршы атайын окууларынан өттү.
Эл аралык рейтингдердеги көрсөткүчтөрдүн жакшырышы: 2025-жылы Кыргызстан Transparency International уюмунун Коррупцияны кабыл алуу индексинде (CPI) өз көрсөткүчтөрүн жакшыртты, бул тандап алынган багыттын тууралыгын тастыктайт.
Ринаттын тажрыйбасы көрсөткөндөй, коррупцияга каршы туруктуу реформалар жаңы мыйзамдарды кабыл алуу менен гана чектелбестен, алган билимин практикалык, иштеген чечимдерге айландыра билген адамдардан башталат. Мамлекеттик кызматкерлердин кесиптик билимине салым кошуу менен, Кыргызстан мамлекеттик институттарды ачык, жоопкерчиликтүү жана жарандардын муктаждыктарына багытталган кылган парасаттуу лидерлердин жаңы муунун калыптандырууда.
