Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги БУУнун Өнүктүрүү программасы менен биргеликте «Бириктирилген экинчи Эки жылдык ачык айкындуулук отчетун жана бешинчи Улуттук билдирүүнү» даярдоо процессинин башталышын жарыялады. Иш-чара 2026-жылдын 10-мартында мамлекеттик органдардын өкүлдөрү, эл аралык институттар, илимий коомчулук жана климаттын өзгөрүшү боюнча эксперттердин катышуусунда өттү. 

Кыргыз Республикасы БУУнун Климаттын өзгөрүшү боюнча алкактык конвенциясынын жана Париж макулдашуусунун Тарабы катары Кеңейтилген ачык айкындуулук алкагынын алкагында ачыктыкты камсыз кылуу жана отчеттуулук берүү боюнча милдеттенмелерди аткарат. Бардык Тараптар Эки жылдык ачык айкындуулук отчетторун жана Улуттук билдирүүлөрдү тапшырып, парник газдарынын инвентаризациясы, эмиссияларды азайтуу чаралары, адаптация аракеттери жана алынган колдоо боюнча так, үзгүлтүксүз жана ачык отчеттуулукту камсыз кылышат. Бул процесстер УДАС3.0 ишке ашыруусу менен түз байланышта. Алар улуттук климаттык аракеттерди эл аралык милдеттенмелер менен шайкеш келтирүүгө жана адаптация менен эмиссияларды азайтуу боюнча өлчөнө турган прогрессти камсыз кылууга шарт түзөт. 

“Бүгүнкү күндө экинчи Эки жылдык ачык айкындуулук отчетун жана бешинчи Улуттук билдирүүнү даярдоонун башталышы бул иштин жаңы этабын ачат. Биздин милдет өз убагында жана сапаттуу отчет даярдоо гана эмес. Бул процессти улуттук климаттык саясатты мындан ары өркүндөтүү, ведомстволор аралык өз ара аракеттенүүнү бекемдөө жана маалыматтардын сапатын жогорулатуу үчүн инструмент катары колдонуу”, деп белгиледи ачылышында министрдин орун басары Асель Раимкулова. 

2025-жылы өлкө биринчи Эки жылдык ачык айкындуулук отчетун ийгиликтүү даярдады. Бул улуттук институционалдык механизмдерди, ведомстволор аралык координацияны жана эмиссияларды азайтуу менен адаптация боюнча прогрессти көзөмөлдөө үчүн техникалык мүмкүнчүлүктөрдү бекемдеди. Биринчи Эки жылдык ачык айкындуулук отчетунун жыйынтыктарына таянып, министрлик бириктирилген экинчи Эки жылдык ачык айкындуулук отчетун жана бешинчи Улуттук билдирүүнү даярдоого киришти. Бул процессте маалыматтар жана аналитикалык инструменттер климаттык саясатты башкаруунун жалпы системасына интеграцияланат. 

БУУӨПтүн Кыргызстандагы Туруктуу өкүлү Александра Соловьева өз сөзүндө көмүртек рыногунун ролун белгиледи. “Дүйнө жүзүндө көмүртек рыногу төмөн көмүртектүү өнүгүүгө өтүүнү тездеткен инструменттердин бири болуп жатат. Негизги шарт ачыктык жана маалыматтардын сапаты. Кыргызстан үчүн бул модернизацияга жана энергия натыйжалуулугуна инвестиция тартууга мүмкүнчүлүк түзөт. Ошондой эле туруктуу ландшафттык башкарууга, токой экосистемаларын коргоого жана парник газдарынын чыгарын азайтып, жаңы жумуш орундарын түзгөн технологияларга инвестиция тартууга жол ачат. Улуттук деңгээлде күчтүү эсепке алуу, мониторинг жана ачыктык системасы өлкөнүн климаттык жана инвестициялык мүмкүнчүлүктөрүнө түз таасир этет”, деди Александра Соловьева. 

Долбоордун негизги максаттары төмөнкүлөрдү камтыйт: 

1. климаттык отчеттуулуктун туруктуу циклдерин институционалдаштыруу 

2. аналитикалык мүмкүнчүлүктөрдү тереңдетүү жана маалыматтарды визуалдаштырууну жакшыртуу 

3. гендердик, регионалдык жана социалдык экономикалык аспекттерди интеграциялоо 

4. отчеттуулукту климаттык саясатты ишке ашыруу жана УДАС3.0 документинде чагылдырылган улуттук артыкчылыктар менен тыгыз байланышта кароо 

5. ачык маалыматтарды климаттык каржылоону мобилизациялоо жана төмөн көмүртектүү өнүгүүгө инвестиция тартуу үчүн колдонуу 

Долбоор Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги тарабынан БУУӨПтүн колдоосу менен ишке ашырылууда. Долбоор Глобалдык экологиялык фонд тарабынан каржыланат жана ЮНЕП тарабынан координацияланат. Максат өлкөнүн Кеңейтилген ачык айкындуулук алкагы жана Климаттын өзгөрүшү боюнча өкмөттөр аралык эксперттер тобу алкагындагы милдеттенмелерин аткарууга көмөктөшүү. Ошол эле учурда улуттук климаттык аракеттердин ачыктыгын, ишенимдүүлүгүн жана натыйжалуулугун бекемдөө. 

Старттык семинар биринчи Эки жылдык ачык айкындуулук отчетунун негизги жыйынтыктарын жана алынган сабактарды сунуштоого шарт түздү. Катышуучулар Экинчи Эки жылдык ачык айкындуулук отчетун жана бешинчи Улуттук билдирүүнү даярдоонун талаптары жана графиги менен таанышты. Мамлекеттик органдардын жана эксперттик топтордун ролу менен жоопкерчилиги аныкталды. Министрликтер, өнөктөштөр жана техникалык эксперттер ортосунда координация күчөтүлдү. Ошондой эле отчеттуулукту өз убагында жана сапаттуу даярдоо үчүн жол картасы түзүлдү. Бул аракеттер УДАС3.0, улуттук адаптация пландарын жана төмөн көмүртектүү өнүгүү стратегиясын ишке ашыруу үчүн негиз түзөт. Натыйжада экономиканын, экосистемалардын жана калктын жашоо сапатынын узак мөөнөттүү туруктуулугу бекемделет.