Майлуу-Суу, Жалал-Абад облусу, Кыргыз Республикасы, 2026-жылдын 25-сентябры

Майлуу-Суудагы жергиликтүү коомчулуктун деңгээлиндеги жаңы демилгелер социалдык инфраструктураны жакшыртууга, балдар жана жаштар үчүн мүмкүнчүлүктөрдү түзүүгө, туризмди жана жергиликтүү экономикалык өнүгүүнү колдоого өбөлгө түзүүдө. Бул иштер Европа Биримдиги (ЕБ), ЕККУ жана БУУӨП Кыргызстандын уран мурасына байланыштуу маселелерди чечүү боюнча кызматташтыгын улантып жаткан учурда жүргүзүлүүдө. Иш-чаралар ЕБ тарабынан каржыланып, БУУӨП жана ЕККУ тарабынан ишке ашырылып жаткан «Борбордук Азиядагы уран мурасы объектилерин рекультивациялоого кызыкдар тараптарды тартуу – III фаза» долбоорунун алкагында жүргүзүлүүдө. 

2021-жылдан бери Майлуу-Сууда ЕБ тарабынан каржыланган БУУӨПтүн гранттары аркылуу жалпы суммасы 7,27 миллион сомду (болжол менен 83 084 АКШ долларын) түзгөн беш коомдук долбоор колдоого алынды. Демилгелер спортко, балдар инфраструктурасына, мектепке чейинки билим берүүгө, туризмге, шаардык чөйрөгө жана тургундардын жашоо сапатын жакшыртууга багытталган. Бул демилгелер жергиликтүү коомчулуктун деңгээлинде жарыяланган сунуштар сынагынын жыйынтыгында колдоого алынган жана ЕБнин каржылык колдоосу менен катар жергиликтүү муниципалитет жана тургундар тарабынан жүргүзүлгөн иштер жана каржылоо түрүндө практикалык колдоого ээ болгон.

Демилгелердин арасында шаардык спорт залдын жылытуу системасын оңдоо жана үч балдар аянтчасын куруу бар. Бул 694 бала жана өспүрүм үчүн спорт менен машыгууга жана эс алууга шарттарды жакшыртып, жалпысынан 2 890го жакын тургунга жана 620 үй-бүлөгө пайда алып келди. ЕБ тарабынан каржыланган дагы бир грант шаардык стадиондогу чуркоо жолун калыбына келтирүүгө багытталып, тургундар, анын ичинде балдар жана жаштар үчүн машыгууга жана спорт менен алектенүүгө шарттарды жакшыртты.

2026-жылы колдоо шаардын келечектеги өнүгүүсү менен түздөн-түз байланышкан багыттарга кеңейтилди. 1,3 миллион сом өлчөмүндөгү грант (болжол менен 14 900 АКШ доллары) Майлуу-Сууда биринчи Туристтик маалымат борборун жана сувенирлер дүкөнүн түзүүгө багытталууда. Демилге өнөр жай тармагындагы жумуш орундарынын кыскарышынан кийин туристтик инфраструктураны жана жергиликтүү экономиканы чыңдоого багытталган. Ал кеминде эки туруктуу жумуш ордун түзүп, жыл сайын кеминде 1 000 туристти тартууга жана жергиликтүү кол өнөрчүлөр, аялдар жана аялуу топтор үчүн мүмкүнчүлүктөрдү түзүүгө багытталган.

2026-жылдагы дагы бир демилге жаңы бала бакчаны эмерек жана жабдуулар менен камсыздоону колдоп, анда 120 баланы кабыл алууга шарт түзөт. Долбоордун алкагында 28 жумуш орду түзүлүп, шаарда мектепке чейинки билим алууга жеткиликтүүлүк кеңейери күтүлүүдө.

Майлуу-Суунун туристтик потенциалын мындан ары жайылтуу жана Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги менен ЕРӨБ тарабынан ЕБ биргелешип каржылаган «Борбордук Азия үчүн экологиялык реабилитациялоо эсеби» аркылуу жүргүзүлүп жаткан Майлуу-Суудагы уран мурасы объектилерин рекультивациялоо иштери тууралуу коомчулуктун маалымдуулугун жогорулатуу максатында Кыргызстандын ар кайсы аймактарынан жалпыга маалымдоо каражаттарынын 20 өкүлү үчүн медиатур уюштурулду. Тур катышуучуларга шаардын туристтик жайлары, маданий мурасы жана уран мурасы объектилерин рекультивациялоо процесси, ошондой эле учурда ишке ашырылып жаткан жергиликтүү өнүгүү демилгелери менен таанышууга мүмкүнчүлүк берди. Демилге Майлуу-Суу тууралуу жалпыга маалымдоо каражаттарында кеңири чагылдырууга көмөк көрсөтүүгө жана жергиликтүү өнүгүү үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү белгилөө менен бирге шаарды туристтик потенциалы өсүп келе жаткан багыт катары таанытууга багытталган.

Медиатурдун алкагында катышуучулар шаардын уран мурасы жана жүргүзүлүп жаткан рекультивация иштери тууралуу маалымат алышууда. Программа Майлуу-Суудагы Уран мурасы музейине барууну, Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин уран мурасы объектилери тууралуу презентациясын жана рекультивация иштери жүрүп жаткан айрым объектилерге барууну камтыды. Катышуучулар ошондой эле долбоордун колдоосу менен түзүлгөн Майлуу-Суу менен Арстанбапты байланыштырган жаңы треккинг маршруту, ошондой эле Майлуу-Суунун башка маданий жана тарыхый объектилери, анын ичинде Майлуу-Суу дарыясы, Борбордук парк, Конгантиев көчөсүндөгү тарыхый жана архитектуралык эстеликтер жана Майлуу-Суу электр лампа заводунун музейи менен таанышты.

Майлуу-Суунун тажрыйбасы мурасты, туризмди жана коомчулукту өнүктүрүүнү экологиялык жана коопсуздук чаралары менен айкалыштыруу уран мурасына байланыштуу маселелерди туруктуу жана натыйжалуу чечүүгө кандайча жардам бере аларын көрсөтөт. Долбоор Майлуу-Суунун уранга байланышкан өткөн тарыхы менен гана эмес, анын эли, маданий жана жаратылыш мурасы менен да таанылышына болгон тургундардын умтулуусун колдойт.

Европа Биримдиги, ЕККУ жана БУУӨП ортосундагы кызматташтык уланып жаткандыктан, негизги көңүл буга чейин жетишилген натыйжаларды андан ары өнүктүрүүгө жана уран мурасынан жабыркаган коомчулуктарга багытталган инвестициялар алардын туруктуулугун чыңдоого, жашоо каражаттарын жакшыртууга жана келечек муундар үчүн мүмкүнчүлүктөрдү түзүүгө салым кошушун камсыз кылууга бурулууда.

Долбоор жөнүндө

«Борбордук Азиядагы уран мурасы объектилерин рекультивациялоого кызыкдар тараптарды тартуу – III фаза» долбоору Европа Биримдигинин каржылык колдоосу менен БУУӨП жана ЕККУ тарабынан ишке ашырылууда. Долбоор Кыргызстанда, Тажикстанда жана Өзбекстанда рекультивациялоо боюнча колдоого дагы деле муктаж болгон мурдагы уран казылган аймактарда кызыкдар тараптарды тартууну, коомчулуктун катышуусун жана социалдык-экономикалык өнүгүүнү колдойт. 

Европа Биримдиги жөнүндө

Европа Биримдиги адамдын кадыр-баркын урматтоо, эркиндик, демократия, теңдик, укуктун үстөмдүгү жана адам укуктары баалуулуктарына негизделген Европанын 27 өлкөсүн бириктирген экономикалык жана саясий биримдик. Дүйнөлүк деңгээлде ЕБ коомдун, айлана-чөйрөнүн жана экономиканын туруктуу өнүгүшүнө көмөк көрсөтүп, өнүгүүнүн натыйжалары баарына пайда алып келишин камсыз кылууга умтулат.

ЕККУ жөнүндө

Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ) Европа, Борбордук Азия жана Түндүк Америкадан 57 катышуучу мамлекетти бириктирген дүйнөдөгү эң ири аймактык коопсуздук уюму. ЕККУ саясий, экономикалык, экологиялык жана адамдык өлчөмдөрдү камтыган комплекстүү мамиле аркылуу коопсуздукту, туруктуулукту жана кызматташтыкты илгерилетүү багытында иш алып барат.

БУУӨП жөнүндө

Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасы (БУУӨП) БУУнун эл аралык өнүгүү жаатындагы алдыңкы уюму болуп саналат. БУУӨП өнөктөштөр менен биргеликте инклюзивдүү жана туруктуу өнүгүүнү колдоо, туруктуулукту бекемдөө жана коомчулуктар үчүн жашоо каражаттарын жана жашоо сапатын жакшыртууга мүмкүнчүлүктөрдү түзүү багытында иш алып барат.