Бишкек, 2026-жылдын 14-сентябрь. Ысык-Көлдө мамлекеттик инвестицияларды башкаруу тутумун чыңдоо жана отчеттуулукту Борбордук казыналыктын маалыматтык тутуму менен интеграциялоо боюнча семинар жыйынтыкталды. Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү Программасы (БУУӨП) жана Европа Биримдигинин колдоосу менен уюштурулган иш-чара Кыргыз Республикасында мамлекеттик инвестицияларды башкаруу системасын өркүндөтүүдөгү, ошондой эле «Кыргыз Республикасында Туруктуу өнүгүү максаттарына жетүү үчүн мамлекеттик финансыны башкаруу жаатындагы реформаларды илгерилетүү» биргелешкен долбоорун ишке ашыруудагы маанилүү этап болду.
Кыргыз Республикасынын мамлекеттик инвестицияларды башкаруу тутумун чыңдоо: стратегиялык семинардын жыйынтыгы
2026-ж., 14-September
Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин өкүлдөрү жана эксперттер мамлекеттик инвестицияларды башкаруунун PIMA методологиясы боюнча диагностикалык баалоосунун алдын ала жыйынтыктарын, эл аралык тажрыйбаны жана долбоорлорду даярдоо, каржылоо жана ишке ашыруудагы практикалык чакырыктарды талкуулашты. Долбоорлорду тандоонун сапатына, инфраструктураны эксплуатациялоо чыгымдарын эсепке алууга жана каржылык жана физикалык прогресс боюнча өз убагындагы маалыматтарды камсыз кылууга өзгөчө көңүл бурулду.
Акыркы жылдары Кыргыз Республикасы мамлекеттик инвестициялардын олуттуу өсүшүн көрсөтүүдө. Маселен, 2025-жылы Мамлекеттик инвестициялар программасынын (МИП) алкагындагы тышкы каржылоо боюнча чыгымдар 40,03 млрд сомду түзүп, бул 2024-жылга салыштырмалуу 16,4%га көп болгон. Ички булактардан каржыланган капиталдык салымдарды эске алганда, мамлекеттик инвестициялардын жалпы көлөмү ИДПнын болжол менен 4,65%ына жетип, өлкөнүн инфраструктураны модернизациялоо багытындагы туруктуу аракеттерин тастыктайт.
«Финансы министрлиги үчүн мамлекеттик инвестициялардын толук картинасын көрүү маанилүү: долбоордун негиздемесинен жана анын наркынан тартып, иштердин аткарылышына жана объектти кийинки күтүүгө кеткен чыгымдарга чейин. Процедураларды өркүндөтүү жана маалыматтарды бириктирүү четтөөлөрдү өз убагында аныктоого, негизделген чечимдерди кабыл алууга жана мамлекеттик каражаттарды пайдалануунун натыйжалуулугун жогорулатууга жардам берет», - деп белгиледи Кыргыз Республикасынын финансы министринин орун басары Нурбек Акжолов.
Талкуунун борборунда инвестициялык маалыматтарды башкаруунун интеграцияланган системасын түзүү боюнча мындан аркы биргелешкен иштер болду. Бул төмөнкүлөрдү камтыйт:
Мамлекеттик инвестициялар боюнча эсепке алуу жана отчеттуулук жол-жоболорун кайра карап чыгуу жана отчеттук формаларды бир түргө келтирүү;
Долбоорлорду ишке ашыруу бөлүмдөрүнүн отчеттуулугун Борбордук казыналыктын автоматташтырылган маалыматтык системасына интеграциялоо үчүн программалык камсыздоону иштеп чыгуу, анын ичинде AIDStat платформасы менен өз ара аракеттенүүнү өнүктүрүү;
Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин жана долбоорлорду ишке ашыруу бөлүмдөрүнүн кызматкерлерин жаңыланган жол-жоболорду жана санариптик инструменттерди колдонууга окутуу.
Мындай интеграция маалыматтарды кайра-кайра киргизүүнү кыскартууга, отчеттуулуктун шайкештигин жогорулатууга жана каржылоону иштердин иш жүзүндөгү аткарылышы менен салыштырууга мүмкүндүк берет. Бул жетекчилик үчүн инвестициялык портфелдин абалы жана өз убагында чечүүнү талап кылган маселелер тууралуу кеңири маалымат алууну камсыздайт.
«Мамлекеттик инвестициялардын баалуулугу алардын адамдар үчүн жараткан өзгөрүүлөрү менен өлчөнөт - сапаттуу инфраструктурага жана кызмат көрсөтүүлөргө жеткиликтүүлүк аркылуу. ТӨМдөрдү каржылоо боюнча глобалдык тажрыйбага таянуу менен, БУУӨП инвестициялык чечимдерди улуттук артыкчылыктар жана өнүгүүнүн өлчөнүүчү натыйжалары менен байланыштырууга көмөк көрсөтөт», - деп баса белгиледи Кыргыз Республикасындагы БУУӨПтүн Туруктуу өкүлү Александра Соловьева.
Талкуулардын жыйынтыгында катышуучулар мындан аркы биргелешкен иштин артыкчылыктуу багыттарын белгилеп, аларды Иш-аракеттер планына киргизүүнү макулдашышты. План мамлекеттик инвестицияларды башкаруу системасын өркүндөтүүнү, долбоорлорду ишке ашыруу бөлүмдөрүнүн отчеттуулук системаларын Борбордук казыналыктын маалыматтык системасы (БК АМС) менен интеграциялоону, долбоорлордун ишке ашырылышы тууралуу маалыматтарды чогултууну автоматташтырууну жана отчеттуулукту жогорулатууну, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин жана долбоорлорду ишке ашыруу бөлүмдөрүнүн кызматкерлеринин потенциалын жогорулатууну карайт.
Бул иш Кыргыз Республикасынын 2030-жылга чейинки Улуттук өнүгүү программасын жана Туруктуу өнүгүү максаттарын ишке ашырууну колдойт, улуттук артыкчылыктардын, мамлекеттик чыгымдардын жана калктын жашоо сапатынын ортосундагы байланышты бекемдейт.
Семинар Европа Биримдиги тарабынан каржыланган БУУӨПтүн «Кыргыз Республикасында Туруктуу өнүгүү максаттарына жетүү үчүн мамлекеттик финансыны башкаруу реформаларын илгерилетүү» долбоорунун алкагында өткөрүлдү.