Toshkentda o‘tkazilgan seminar energiya samaradorligi shartnomalari bo‘yicha amaliy vositalarni taqdim etdi, O‘zbekistondagi birinchi xususiy ESCO kompaniyasining tashkil etilganini ta’kidladi hamda ikki mamlakatning energiya samaradorligi bo‘yicha agentliklari o‘rtasida yangi hamkorlikka asos soldi.
O‘zbekiston va Slovakiya energiya auditi va ESCOni rivojlantirish bo‘yicha hamkorlikni kuchaytirmoqda
22-September, 2026
Toshkent, 2026-yil 22-sentabr – O‘zbekiston Milliy energiya samaradorligi agentligi (MESA) va BMT Taraqqiyot dasturi (UNDP) davlat tashkilotlari, energetika auditorlari, xususiy kompaniyalar, moliyaviy institutlar va rivojlanish bo‘yicha hamkorlarni birlashtirib, energiya auditi jamoat binolarini yaxshilash bo‘yicha loyihalarni investitsiyalarni jalb etadigan loyihalarga aylantirishga qanday yordam berishi mumkinligini muhokama qildi.
Muhim voqealardan biri MESA va Slovakiya Innovatsiyalar va energetika agentligi (SIEA) o‘rtasida O‘zaro anglashuv memorandumining imzolanishi bo‘ldi. MESA direktorining o‘rinbosari Obid Pardayev va SIEA Bosh direktori Mixal Fiyala tomonidan imzolangan kelishuv davomiy hamkorlik va bilim almashish uchun asos yaratadi. U UNDP ko‘magida 2026-yil fevral oyida Slovakiyaga amalga oshirilgan o‘quv tashrifi natijalariga asoslanadi. Tashrif davomida o‘zbekistonlik mutaxassislar energiya xizmatlari kompaniyalari (ESCO), auditorlarni sertifikatlash va energiya samaradorligi shartnomalari bo‘yicha Slovakiya tajribasini o‘rgandilar.
“Slovakiya O‘zbekiston jamoat binolarida energiya samaradorligini oshirishning amaliy usullarini ishlab chiqayotgan bir paytda o‘z tajribasi bilan bo‘lishishdan mamnun. SIEA va MESA o‘rtasidagi kelishuv institutlarimizga ushbu hamkorlikni davom ettirish va umumiy bilimlarni amaliyotga tatbiq etish uchun mustahkam asos beradi”, – dedi Slovakiya Respublikasining O‘zbekiston Respublikasidagi Elchixonasi Missiya rahbari o‘rinbosari Maroš Kramár.
MASE va SIEA vakillari energiya samaradorligi sohasida Slovakiya va O‘zbekiston o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlashga qaratilgan O‘zaro anglashuv memorandumini imzoladilar.
“Ushbu hamkorlik bizga Slovakiya tajribasidan o‘rganishni davom ettirish uchun amaliy imkoniyat beradi. Bizning ustuvor vazifamiz energiya auditlari sifatini oshirish va ularning natijalarini O‘zbekistondagi jamoat binolarida energiya tejamkorligiga aylantirishga yordam berishdir”, – dedi MASE direktorining o‘rinbosari Obid Pardayev.
Yaxshiroq loyihalar uchun amaliy vositalar
Seminarda UNDP loyihasi doirasida jamoat binolarida ESCO loyihalarini qo‘llab-quvvatlash uchun ishlab chiqilgan taklif etilayotgan vositalar to‘plami taqdim etildi. Ular tegishli binoni aniqlashdan tortib, yaxshilash ishlari amalga oshirilgandan keyin tejalgan energiyani tekshirishgacha bo‘lgan bosqichlarni qamrab oladi:
- Audit tartib-taomillari va shablonlar dastlabki bino baholashlari hamda loyiha boshlanishidan oldingi energiya sarfini aniqlaydigan batafsil auditlarni o‘tkazishga yo‘naltiradi.
- Energiya samaradorligi bo‘yicha namunaviy shartnoma va uni amalga oshirish bo‘yicha qo‘llanma bino egasi va ESCOning majburiyatlarini, tejamkorlik qanday o‘lchanishini va to‘lovlar natijalarga qanday bog‘lanishini belgilaydi.
- Sertifikatlash bo‘yicha yo‘riqnoma energiya auditorlari, ESCOlar va mustaqil verifikatsiya mutaxassislari uchun mezonlarni taklif etib, ularning ish sifati bo‘yicha ishonchni shakllantirishga yordam beradi.
- Moliyaviy modellar loyihaning amalga oshirilishi mumkinligini va takomillashtirish ishlarini maqbul darajada moliyalashtirish uchun qayerda qo‘shimcha ko‘mak zarurligini baholashga yordam beradi.
Mazkur vositalar ko‘rib chiqish va keyinchalik qo‘llash uchun taklif sifatida ishlab chiqilgan. Seminarda ishtirokchilar ularni amaliyotga joriy etish uchun zarur bo‘lgan institutsional va tartibga solish bo‘yicha choralarni, jumladan, aniq majburiyatlar, binolar to‘g‘risidagi ishonchli ma’lumotlar va energiya tejalishini izchil verifikatsiya qilish masalalarini muhokama qildilar.
“Energiya auditi amaliy harakatlarga olib kelgandagina eng katta qiymatga ega bo‘ladi. Bugun muhokama qilingan vositalar davlat tashkilotlariga puxta loyihalarni aniqlashga, xususiy kompaniyalarga faoliyat yuritish uchun yanada aniq qoidalarni taqdim etishga va va’da qilingan tejamkorlikka erishilganini ko‘rsatishga yordam berishi mumkin”, – dedi UNDPning O‘zbekistondagi doimiy vakili o‘rinbosari Anas Qarman.
Seminarda, shuningdek, Slovakiyaga o‘quv tashrifi ishtirokchilari tomonidan tashkil etilgan O‘zbekistondagi birinchi xususiy sektor ESCO kompaniyasi asoschilarining taqdimoti ham bo‘lib o‘tdi. Ular o‘z biznes yondashuvlari bilan o‘rtoqlashib, energiya samaradorligi xizmatlarini bozorga olib chiqish uchun kompaniyalarga nimalar kerakligini muhokama qildilar. Shundan so‘ng slovak va o‘zbekistonlik ekspertlar auditorlarni sertifikatlash, ESCOni rivojlantirish va moliyalashtirish imkoniyatlari bo‘yicha tavsiyalar taqdim etdilar hamda manfaatdor tomonlarning fikrlarini to‘pladilar.
Seminar UNDPning “O‘zbekistondagi jamoat binolarida energiya samaradorligi salohiyatini ochish – Energiya auditlari” loyihasi doirasida o‘tkazildi. Loyiha Slovakiya Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan kengroq “Rivojlanish uchun davlat va xususiy moliya” tashabbusi doirasida qo‘llab-quvvatlanadi. Loyiha O‘zbekistonda jamoat binolarining energiya samaradorligini oshirish uchun zarur bo‘lgan professional ko‘nikmalar, amaliy vositalar va institutsional hamkorlikni rivojlantirishni qo‘llab-quvvatlaydi.