Proje ne hakkında?

Depremden Etkilenen İllerde Hazır Giyim, Tekstil, Deri ve Ayakkabı Sektörlerinin Desteklenmesi Projesi (STRIDE) Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından yürütülendeprem sonrası acil toparlanma  ve dayanıklılık girişimidir. Proje; 6 Şubat 2023’te meydana gelen yıkıcı depremlerden en çok etkilenen bölgeler arasında yer alan Hatay ve Kahramanmaraş illerindeki hazır giyim, tekstil, deri ve ayakkabı sektörlerini yeniden canlandırmak üzere tasarlandı.

Proje, çok yönlü bir strateji aracılığıyla aşağıda belirtilenler kapsamında hem fiziksel hem de sosyo-ekonomik zorlukları ele alıyor:

• Üretim tesislerinin yeniden inşası ve donatılması.
• Küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ'ler) iş geliştirme desteği sağlanması.
• Kırılgan gruplara (özellikle NEET gençler ve kadınlar) odaklanan mesleki ve teknik eğitimler verilmesi.
• İş gücü refahını ve toplumun dayanıklılığını teşvik etmek için ruh sağlığı ve psikososyal hizmetler sağlanması.

Proje; Türkiye'nin ulusal öncelikleri ve UNDP'nin stratejik çerçeveleri doğrultusunda üretim kapasitesini destekleyerek, iş gücü becerilerini geliştirerek, toplumsal altyapıyı yeniden inşa ederek ve sürdürülebilir ekonomik büyüme sağlayarak uzun vadeli toparlanmaya katkıda bulunuyor.

Proje kapsamında yürütülen faaliyetler İsveç ve Romanya Hükümetlerinin finansal katkılarıyla UNDP tarafından Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı (DOĞAKA), TARDE ve İHKİB Eğitim Vakfı iş birliğinde yürütülüyor. 

Mevcut durum nedir? 

Şubat 2023 depremleri Türkiye'nin güney ve güneydoğusunda eşi benzeri görülmemiş insani ve ekonomik kayıplara neden oldu.

• En az 50.700 kişi hayatını kaybetti, 313.000'den fazla bina yıkıldı ve 3,3 milyon kişi yerinden edildi.
• Depremler 220.000 işyerini yok etti ve bölgedeki kayıtlı istihdamda %33'lük bir düşüşe yol açtı.
• Kahramanmaraş ve Hatay illerinde sigortalı istihdamda çöküş yaşandı. Sigortalı istihdam kaybı oranı Kahramanmaraş’ta %68 ve Hatay’da %58.
• Özellikle Türkiye ekonomisi için hayati önem taşıyan tekstil ve ayakkabı gibi kilit sektörler büyük zarar gördü. Depremden önce bölge, Türkiye'nin halı ihracatının %61'ini ve tekstil üretiminin %17'sini, Hatay tek başına ülkenin ayakkabı üretiminin %35'ini gerçekleştiriyordu.
• Depremlerden yaklaşık 13.000 tekstil şirketi ve 630.000 çalışan etkilendi.
• Küçük Sanayi Bölgeleri (KSS) ve Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ciddi hasar gördü. Birçok işletme, sınırlı altyapı ve ekipmana sahip geçici konteyner yerleşimlerinde faaliyet göstermek zorunda kaldı.
• Yerinden edilme, travma, yetersiz yaşam koşulları ve geçim kaynaklarının kaybı nedeniyle iş gücü büyük ölçüde azaldı, tedarik zincirleri ve ihracat kapasiteleri tehlikeye girdi.

Misyonumuz nedir? 

Proje ile temel olarak sürdürülebilir ekonomik iyileşmenin desteklenmesi ve depremden etkilenen bölgelerdeki hazır giyim, tekstil, deri ve ayakkabı sektörlerinin dayanıklılığının artırılması amaçlanıyor. Bu amaca ulaşmak için spesifik olarak şunlar planlandı: 

• Ortak kullanım tesisleri oluşturarak ve modern ekipman sağlanarak fiziksel üretim kapasitesinin yeniden tesis edilmesi.
  • KOBİ'lerin ticari faaliyetlerinin yeniden inşa edilmesi ve geliştirilmesi, tedarik zincirlerine ve küresel pazarlara yeniden entegre olmalarının sağlanması.
  • Özellikle NEET gençler ve kadınlar gibi kırılgan gruplar için insana yakışır ve kapsayıcı istihdam fırsatlarının yaratılması.
  • Ekonomik iyileşmeye entegre edilmiş yapılandırılmış ruh sağlığı hizmetleri aracılığıyla sosyal ve psikolojik dayanıklılığın teşvik edilmesi.
  • Türkiye'nin ulusal öncelikleri ve UNDP'nin 2021-2025 Ülke Programı doğrultusunda daha kapsayıcı, sürdürülebilir ve yenilikçi bir endüstriyel kalkınma modeline katkıda bulunulması.

Bu misyon, afet sonrası toparlanmada ekonomik canlanma, iş gücünün güçlendirilmesi ve sosyal refahın el ele gitmesi gerektiği inancına dayanıyor.

Nasıl yapıyoruz? 

Proje kapsamında, her biri ilişkili faaliyetlere sahip dört stratejik çıktı aracılığıyla kapsamlı, çok düzeyli bir yaklaşım uygulanıyor.

Çıktı 1: Altyapının Yeniden İnşası

Altyapının yeniden inşasına yönelik faaliyetler Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı (DOĞAKA) iş birliğiyle yürütülüyor.

• Hatay'ın Antakya şehrinde Ortak Kullanımlı Ayakkabı Saya Tesisi: Romanya Hükümeti finansmanı ve Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı (DOĞAKA) iş birliğinde  Hatay Ayakkabı İmalatçılarına Yönelik Ortak Kullanımlı Üretim Tesisi kurulması ve                                                    deprem sonrası yerleri değiştirilen 160 ayakkabıcıya endüstriyel alan, modern ekipman ve malzeme desteği sağlanması.
  • Kahramanmaraş'ta Ortak Kullanımlı Lazer Kesim Tesisi: İsveç Hükümeti’nin finasmanı ve DOĞAKA ile Kahramanmaraş Terziler ve Konfeksiyoncular Odası işbirliğinde Ortak Kullanımlı Lazer Kesim Tesisi kurulması ve küçük hazır giyim üreticilerinin karşılaştığı alan ve ekipman kısıtlamalarının giderilmesi.

Çıktı 2: İş Geliştirme

İş geliştirme ve istihdam yaratma çıktılarına yönelik faaliyetler İHKİB Eğitim Vakfı tarafından yürütülüyor.

• Tasarım, pazarlama, dijital araçlar ve ihracata hazırlık konularında beceri geliştirme eğitimleri verilmesi.
  • KOBİ'ler için hukuki danışmanlık, markalaşma ve e-ticaret eğitimleri verilmesi.
  • İşletmeleri uluslararası alıcılar ve tedarik zincirleri ile yeniden buluşturmak için işletmeler arası etkinlikler.

Çıktı 3: İstihdam Yaratma

• Dikiş, desen oluşturma ve iplik üretimi gibi temel  sektör rolleri için “Eğiticilerin Eğitimi” de dahil olmak üzere mesleki eğitim programlarının düzenlenmesi.
  • NEET gençlere ve kadınlara, özellikle de konteyner yerleşimlerinde yaşayanlara odaklanılması.
  • Eğitimli bireyleri değer zincirindeki işverenlerle buluşturan iş eşleştirme hizmetlerinin sunulması.

Çıktı 4: Ruh Sağlığı ve Dayanıklılık

Bu çıktı kapsamında çalışmalar İsveç Hükümeti finansmanıyla Travma ve Afet Ruh Sağlığı Çalışmaları Derneği (TARDE) ile iş birliği içinde yürütülüyor. 

• Reyhanlı OSB'de iki dilli psikologların çalıştığı bir Mesleki Ruh Sağlığı Merkezi'nin faaliyete geçirilmesi.
  • Projeye konu olan sektörlerde çalışanlar ve ailelerine yönelik deprem sonrası psikoeğitim ve danışmanlık hizmetlerinin verilmesi.
  • Travma, anksiyete ve aile içi şiddet gibi ruh sağlığı konularında farkındalık yaratma kampanyaları düzenlenmesi, işyeri dayanıklılık çabalarıyla entegre edilmesi.

Türkiye nasıl faydalanacak? 

Proje, Türkiye için hem acil ekonomik toparlanma hem de uzun vadeli kalkınmaya yönelik faydalar sunmaktadır:

Ekonomik İyileşme

• Ulusal ekonomik performans için hayati önem taşıyan temel ihracat sektörlerinde operasyonel kapasiteyi geri kazandıracak.
• Hatay ve Kahramanmaraş gibi bölgesel üretim merkezlerinin yeniden ortaya çıkmasını destekleyecek.
• KOBİ'lerin verimliliği, kaliteyi ve uluslararası pazarlara erişimi artırmalarına yardımcı olacak.

İstihdam ve Kapsayıcılık

• 400 kadın ve 200 NEET olan genç dahil olmak üzere en az 1.000 kişiye iş yaratacak.
• Kırılgan nüfusa öncelik vererek katılımı ve sosyal uyumu teşvik edecek.
• Depremden kurtulanların ruhsal refahını artırarak uzun vadeli psikososyal yükleri azaltılmasına katkı sağlayacak.
• Ruh sağlığını ekonomik iyileşmeye entegre ederek daha istikrarlı ve üretken bir iş gücü sağlanmasına yardımcı olacak.
• Son teknoloji ekipman ve eğitimler yoluyla küçük işletmelerin modernizasyonunu kolaylaştıracak.
• Dijital dönüşüm, markalaşma ve tedarik zinciri entegrasyonu dahil olmak üzere katma değerli üretimi teşvik edecek.
• Türkiye'nin bölgesel kalkınma, afete müdahale ve ekonomik kapsayıcılığa yönelik ulusal stratejilerini güçlendirecek.
• Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarından özellikle      insana yakışır iş, sanayide inovasyon ve eşitsizliklerin azaltılması ile ilgili olanları ilerletilmesine katkı sağlayacak.

Sosyal Dayanıklılık

• Depremden kurtulanların ruhsal refahını artırarak uzun vadeli psikososyal yükleri azaltılmasına katkı sağlayacak.
• Ruh sağlığını ekonomik iyileşmeye entegre ederek daha istikrarlı ve üretken bir iş gücü sağlanmasına yardımcı olacak.

Kapasite Geliştirme ve İnovasyon

• Son teknoloji ekipman ve eğitimler yoluyla küçük işletmelerin modernizasyonunu kolaylaştıracak.
• Dijital dönüşüm, markalaşma ve tedarik zinciri entegrasyonu dahil olmak üzere katma değerli üretimi teşvik edecek.

Ulusal ve Küresel Hedeflerle Uyum

• Türkiye'nin bölgesel kalkınma, afete müdahale ve ekonomik kapsayıcılığa yönelik ulusal stratejilerini güçlendirecek.
• Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarından özellikle      insana yakışır iş, sanayide inovasyon ve eşitsizliklerin azaltılması ile ilgili olanları ilerletilmesine katkı sağlayacak.