A101 mağazalarında yürütülen pilot uygulama projesi soğutma kaynaklı emisyonların azaltımını hedefleyerek Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefiyle uyumlu iklim dostu çözümlerin yaygınlaştırılmasını destekliyor  

Uluslararası İklim Girişimi (IKI) tarafından desteklenen ve Türkiye, Lübnan, Mısır ve Ürdün’de uygulanan “Cool Up, Sürdürülebilir Soğutmanın Yaygınlaştırılması Programı”, Türkiye’de Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) iş birliğiyle önemli bir dönüşümü destekliyor. Bu girişim, İklim Değişikliği Başkanlığı’nın koordinasyonunda yürütülen Montreal Protokolü’ne gelen Kigali Değişikliği ve Paris Anlaşması kapsamındaki taahhütlerle uyumlu uygulamaların yaygınlaştırılmasını hedefliyor.

Ulusal ölçekte ise, yürürlükte olan Florlu Sera Gazları Yönetmeliği kapsamında 2027 yılından itibaren belirli yüksek küresel ısınma potansiyeline sahip soğutucu akışkan içeren cihazların piyasaya arzının yasaklanacak olması bu dönüşümün kaçınılmazlığını ortaya koyuyor.

Artan sıcaklıklar, yükselen enerji talebi ve iklim değişikliğinin etkileri, soğutma ve iklimlendirme sektöründe çevre dostu çözümlerin önemini her geçen gün artırıyor. Bu kapsamda Cool Up Programı, soğutma kaynaklı emisyonların azaltımı için propan, amonyak, su gibi doğal soğutucu akışkanların kullanımını yaygınlaştırmayı ve enerji verimli teknolojilerin benimsenmesini teşvik etmeyi amaçlıyor. Bu süreçte, İklim Değişikliği Başkanlığı’nın görüş ve yönlendirmeleri doğrultusunda demonstrasyon faaliyetlerinin ulusal çerçeve ile uyumu da gözetilmektedir.

Zincir marketler yüksek ölçeklendirme potansiyeli ve yaygın etki gücü nedeniyle kritik bir rol oynuyor. Bu doğrultuda, A101 ve Soğutma Sanayi İş İnsanları Derneği (SOSİAD) iş birliğiyle mevcut soğutma sistemlerinin iklim dostu ve daha verimli teknolojilerle yenilenmesine yönelik bir pilot uygulama başlatıldı.

Uygulama kapsamında, sera gazı etkisi yüksek olan R404A soğutucu akışkan kullanan mevcut sistemler, iklim etkisi çok düşük olan R290 (propan) bazlı yeni nesil soğutma dolaplarıyla değiştiriliyor. Bu dönüşüm, hidroflorokarbon (HFC) kullanımının azaltılmasını hedefleyen Kigali Değişikliği ile uyumlu bir adım olarak öne çıkıyor. 

Pilot uygulamalar kapsamında İstanbul, Antalya, Gaziantep ve Ağrı’daki farklı iklim koşullarına sahip dört A101 mağazasına R290 ile çalışan dikey soğutucu dolaplar başarıyla kuruldu. Bu mağazalara kurulan enerji izleme sistemleri aracılığıyla, yeni nesil soğutma teknolojilerinin gerçek çalışma koşullarındaki performansı detaylı şekilde takip ediliyor. Proje sonunda, propan bazlı sistemlerin enerji tüketimi ve soğutma performansına ilişkin geleneksel sistemlerle karşılaştırmalı ve güvenilir verilerin elde edilmesi bekleniyor.

Elde edilen ilk sonuçlar oldukça umut verici. Sonuçların; enerji verimliliği, maliyet etkinliği ve iklim etkisi bakımından sektöre önemli katkılar sunması ve perakende sektöründe doğal soğutucu akışkanlara geçişi hızlandıracak bir model oluşturması öngörülüyor.

A101 mağazalarında hayata geçirilen sürdürülebilir soğutma sistemlerinin başarılı şekilde uygulanmasının, Türkiye genelinde daha geniş çaplı bir dönüşümü tetiklemesi ve sera gazı emisyonlarının azaltılması ile sürdürülebilir soğutma çözümlerinin yaygınlaşmasına önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Montreal Protokolüne gelen Kigali Değişikliği, yüksek küresel ısınma potansiyeline sahip hidroflorokarbonların (HFC) üretim ve tüketiminin aşamalı olarak azaltılmasını hedefliyor. Montreal Protokolü ile ozon tabakasını incelten maddelerin sonlandırılması, bu gazların alternatifleri olan florlu sera gazlarının tüketimini özellikle iklimlendirme ve soğutma sektörlerinde hızla artırmıştır. Kigali Değişikliği ile gerçekleştirilecek azaltım sayesinde 2100 yılına kadar küresel sıcaklık artışının düşürülmesine 0,5 °C katkı sağlaması bekleniyor. Türkiye, Montreal Protokolü kapsamında HFC tüketimini 2024 yılında belirli bir referans değerde durdurmayı amaçlamakta olup ilk azaltımı ise 2029 yılına kadar gerçekleştirecektir.