LocationsҚазақстан су ресурстарын орнықты басқаруға инвестициялар тарту үшін «көк» қаржыландыру мүмкіндіктерін зерттеп жатыр
2026 ж. 8 September
Қазақстан су секторын жаңғыртуды қаржыландырудың жаңа тәсілдерін қарастыруда. Су ресурстарына жүктеменің артуы орнықты инфрақұрылымға инвестицияларды ұлғайтуды, суды пайдалану тиімділігін арттыруды және су ресурстарын ұтымды басқаруды талап етеді.
2040 жылға қарай Қазақстанда су тапшылығы 12-15 млрд текше метрді құрауы мүмкін. Бұл ретте, су секторының инвестицияларға жыл сайынғы қажеттілігі 1-1,5 млрд АҚШ долларына бағаланады. Бұл қажеттіліктерді жабу үшін мемлекеттік ресурстар жеткіліксіз, сондықтан қосымша жеке капиталды тарту елдің су саласындағы басымдықтарын іске асырудың маңызды шарты болып табылады.
Астанада Жасыл экономика мүддесі үшін әріптестік (PAGE) мүдделі тараптармен су ресурстарын орнықты басқаруға инвестициялар тарту, сондай-ақ жұмыспен қамтуды қолдау, дағдыларды, бизнесті және жергілікті қоғамдастықтарды дамыту үшін «көк» қаржыландыру мүмкіндіктеріне арналған консультация өткізді.
Консультацияға Су ресурстары және ирригация министрлігінің, «Қазсушар» РМК, су тарату кәсіпорындары мен технологиялар жеткізушілерінің, бизнестің, университеттердің, азаматтық қоғам ұйымдарының, халықаралық даму институттары мен БҰҰ агенттіктерінің өкілдері қатысты.
Қатысушылар ирригация, сарқынды суларды тазарту, суды пайдалану тиімділігін арттыру және цифрландыруды қоса алғанда, Қазақстанның су секторын жаңғыртудың инвестициялық басымдықтары мен бағыттарын талқылады. Бұл басымдықтарды мемлекеттік және жеке қаржыландыруды тарта алатын өміршең жобаларға айналдыру үшін қажетті шарттарға ерекше назар аударылды. Бұл бағыттар Қазақстандағы «көк» қаржыландыруды дамытудың әлеуетті салаларымен бір қатарда қарастырылады.
PAGE шеңберінде БҰҰ-ның бес агенттігі Қазақстанда «көк» қаржыландыруды дамытуды қолдау үшін өздерінің сараптамалық әлеуетін біріктіреді.
БҰҰДБ қаржыландыру қажеттіліктерін, нарықтық жағдайларды және әлеуетті жобаларды бағалайды; ЮНИДО «көк» салаларды, технологияларды және құн тізбегін зерттейді; ХЕҰ жұмыспен қамту, дағдылар, лайықты еңбек және әлеуметтік аспектілерді талдайды; ЮНЕП «көк» облигацияларды шығару жөніндегі ұсынымдар мен іріктеу өлшемшарттарын қоса алғанда, «көк» қаржыландыру құралдарын әзірлеуге қолдау көрсетеді; ЮНИТАР тиісті әлеуетті дамытуға жәрдемдесетін болады.
Бұл бірлескен жұмыс қандай инвестициялардың «көк» санатқа жататынын анықтауға, инвестициялық тартымды жобалар портфелін және Қазақстанда «көк» облигацияларды пилоттық түрде шығару үшін қажетті жағдайларды жасауға мүмкіндік беретін нақты өлшемдерді қалыптастыруға арналған. PAGE бағдарламасы «көк» қаржыландыру әлеуетін бағалауды, «көк» облигацияларды шығару бойынша тиісті таксономия мен ұсынымдарды әзірлеуді, осы қаржы құралының әлеуетін дамытуды және пилотқа шығаруды көздейді.
«Көк» облигациялар немесе Blue Bonds өлшенетін экологиялық және әлеуметтік нәтижелерді қамтамасыз ете отырып, суды және онымен байланысты экожүйелерді қорғау және орнықты басқару жобаларына қаражат бөлуге мүмкіндік беретін орнықты қаржыландырудың қарыз құралдары болып табылады. Қазақстан үшін әлеуетті бағыттарға суару, ағынды суларды тазарту инфрақұрылымы, су ресурстарын басқарудың цифрлық жүйелері, ластанудың алдын алу және экожүйелерді қалпына келтіру кіреді.
Консультацияның негізгі тақырыптарының бірі су секторын жаңғыртудың әлеуметтік және еңбек аспектілері болды.
Жаңа инфрақұрылымды дамыту, цифрлық технологияларды және суды басқарудың тиімдірек жүйелерін енгізу сектордағы дағдылар мен кәсіптерге қойылатын талаптарды өзгерте алады, еңбек жағдайларына әсер етеді әрі шағын және орта бизнес, әйелдер мен жастар үшін жаңа мүмкіндіктер жасай алады. Қатысушылар инвестицияларды жоспарлау және «көк» қаржыландыру жүйесін құру кезінде осы факторларды қалай ескеру керектігін талқылады.
Жобаларды әлеуетті инвесторларға ұсынғанға дейін сапалы дайындауға, су секторын өзгертуге қатысу үшін жергілікті бизнестің әлеуетін нығайтуға, сондай-ақ фермерлер мен жергілікті қауымдастықтардың реформаларды қабылдауына ерекше назар аударылды.
Консультация барысында жиналған ұсыныстар мен пікірлер PAGE-тің одан әрі талдамалық жұмысында және Қазақстанның «көк» қаржыландыру жүйесін қалыптастыру кезінде ескерілетін болады. Келесі қадамдар әлеуетті жобалар мен эмитенттерді анықтауды, БҰҰ қатысушы агенттіктерінің ұсынымдарын біріктіруді, «көк» таксономияны әзірлеуді және «көк» облигациялардың пилоттық шығарылымына дайындықты көздейді.
Су секторы басымдықтарының қолайлы қаржы құралдарымен үйлесуі әрі әлеуметтік және экономикалық аспектілерді ескере отырып, Қазақстанға инвестицияларға қажеттілікті капитал тартуға және экономиканың орнықтылығын арттыруға ықпал ететін нақты жобаларға айналдыруға мүмкіндік береді.
