LocationsPredstavljena Nacionalna povelja o društvenoj koheziji
March 26, 2026
Podgorica, 26. mart – Na konsultacijama sa predstavnicama i predstavnicima nacionalnih institucija, Program Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP) u Crnoj Gori predstavio je Nacionalnu povelju o društvenoj koheziji, dokument čiji je cilj jačanje zajedništva i solidarnosti unutar društva.
Ova inicijativa je važan napredak u primjeni principa društvene kohezije, koja se u praksi prepoznaje kroz način na koji građani i građanke žive i sarađuju u zajednici.
Misija programa "Zajedno za opšte dobro" koji finansira Fond za izgradnju mira, a zajednički sprovode UNDP, UNICEF i UNESCO u partnerstvu sa Vladom Crne Gore ima za cilj jačanje društvene kohezije u Crnoj Gori.
Cilj je osigurati da svi građani i građanke, bez obzira na lične karakteristike, identitet ili društveni položaj, imaju jednake mogućnosti za učešće u javnom, političkom, ekonomskom i kulturnom životu.
Temelji ovog pristupa su međusobno povjerenje, vladavina prava, snažne i odgovorne institucije, te aktivno učešće građana/ki u donošenju odluka. Društvena kohezija jača solidarnost, smanjuje nejednakosti i polarizaciju, podstiče dijalog i mirno rješavanje konflikata, te doprinosi dugoročnoj stabilnosti, demokratskom razvoju i održivoj budućnosti Crne Gore.
Lokalni dijalog o društvenoj koheziji, Bijelo Polje
Od lokalnih razgovora do nacionalnog dokumenta
Nacionalna povelja rezultat je jedinstvenog, inkluzivnog i "odozdo-nagore" vođenog procesa, zasnovanog na stvarnim iskustvima, prioritetima i glasovima građana/ki iz pet opština: Ulcinja, Bijelog Polja, Bara, Podgorice i Pljevalja. U ovim opštinama, UNDP je od oktobra do decembra 2024. godine organizovao dvodnevne lokalne dijaloge o društvenoj koheziji.
Ovi dijalozi su predstavljali otvoren i podsticajan prostor za razmjenu mišljenja, gdje su, kroz inovativnu i strukturiranu metodologiju, pokrenute inicijative za opšte dobro. Učesnici/ce su imali priliku da razgovaraju o važnim izazovima u svojim zajednicama, uključujući govor mržnje, vršnjačko i rodno zasnovano nasilje, kao i marginalizaciju određenih društvenih grupa. Lokalni dijalozi okupili su 433 učesnika/ca – građane/ke, djecu i mlade, žene, predstavnike/ce civilnog društva, prosvjetne radnike, roditelje, preduzetnike/ce, medije i lokalne samouprave. Ova raznolikost doprinijela je boljem razumijevanju različitih perspektiva i iskustava, osiguravajući reprezentativnost i legitimitet procesa.
Lokalni dijalog o društvenoj koheziji, Pljevlja
Od dijaloga do konkretnih mjera na lokalnom nivou
Lokalne samouprave su rezultate dijaloga pretočile u Lokalne povelje o društvenoj koheziji, koje su usvojile skupštine svih pet opština. Time su preporuke građana/ki postale dio lokalnog institucionalnog okvira, a opštine su preuzele jasne obaveze za sprovođenje konkretnih mjera usmjerene na jačanje povjerenja, inkluzije i otpornosti zajednica. Ovo predstavlja važan iskorak ka stvarnoj zajedničkoj odgovornosti i snažnijem institucionalnom odgovoru na potrebe svih građana/ki.
Uporedo sa ovim procesom, kroz Laboratorije inovacija u oblasti društvene kohezije, omogućeno je testiranje i sprovođenje konkretnih rješenja, koje su vodili građani/ke, čime je dodatno ojačano povjerenje u participativne modele odlučivanja.
Lokalni dijalog o društvenoj koheziji, Podgorica
Široko partnerstvo za jačanje društvene kohezije
Pored lokalnih dijaloga, procesu su značajno doprinijele i druge programske aktivnosti. UNESCO je realizovao akademske dijaloge u Kotoru i Podgorici, u partnerstvu sa Univerzitetom Crne Gore, okupljajući studente, profesore, novinare i donosioce odluka radi otvorene rasprave o društvenim izazovima i inovativnim pristupima jačanju društvene kohezije kroz obrazovne i medijske platforme. Nacionalni dijalog obuhvatio je preporuke UNICEF-a, a u lokalnim dijalozima učestvovalo je više od 100 djece i mladih, dajući vrijedan doprinos svojim predlozima.
Na osnovu svih prikupljenih doprinosa, 18. i 19. septembra 2025. godine u Podgorici je održan dvodnevni Nacionalni dijalog o društvenoj koheziji. Ovaj dijalog je predstavljao nastavak konsultativnog procesa, sa ciljem da se lokalne preporuke objedine, prilagode nacionalnom kontekstu i definišu smjernice za djelovanje institucija na državnom nivou. Događaj je okupio 120 učesnika/ca – predstavnike/ce državnih i lokalnih institucija, djecu i mlade, civilno društvo, akademsku zajednicu, međunarodne organizacije i neformalne građanske inicijative. Kroz panel diskusije, kreativne sesije i grupni rad, analizirane su preporuke iz lokalnih dijaloga, unaprijeđene i dopunjene novim predlozima, sa posebnim fokusom na sistemske izazove koji zahtijevaju koordinisano djelovanje na nacionalnom nivou.
Korak ka otpornijem i inkluzivnijem društvu
Kroz ovaj sveobuhvatni proces, građani/ke su istakli važne izazove za jačanje društvene kohezije u Crnoj Gori. Nacionalna povelja o društvenoj koheziji, kao konačni rezultat, predstavlja objedinjenu viziju i zajednički okvir za dugoročno jačanje povjerenja, inkluzije i društvene otpornosti, sa jasnim potencijalom za dalju institucionalizaciju i primjenu u drugim oblastima javnih politika.
Više o programu "Zajedno za opšte dobro" pročitajte na: