LocationsҚазақстан халықаралық серіктестердің қолдауымен су секторын жаңғырту мен цифрландыруды ілгерілетуде
2026 ж. 19 February
Фото: Қазақстандағы БҰҰДБ
2026 жылғы 19 ақпанда Астанада «Климатқа төзімді су ресурстарын дамыту» және «Қазақстанда орнықты суаруға арналған бизнес экожүйесін дамыту» жобалары бойынша нұсқамалық семинар өтті. Іс-шараға Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігінің, Ислам даму банкінің (ИДБ), Еуразиялық даму банкінің (ЕАДБ), Қазақстандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасының (БҰҰДБ), даму жөніндегі ұлттық институттар мен серіктестердің өкілдері қатысты.
ИДБ мен ЕАДБ қолдауымен аталған бастамалар су ресурстарын басқару жүйесін нығайтуға, климаттық орнықтылықты арттыруға, ирригациялық жүйелерді жаңғыртуға және Қазақстанның барлық аумағында суды неғұрлым тиімді және экономикалық орнықты пайдалануды ілгерілетуге бағытталған.
Семинарды ашқан Қазақстан Республикасының Су ресурстары және ирригация вице-министрі Аслан Абдраимов ұлттық су қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін үйлестірілген салалық реформалар мен ұзақ мерзімді инвестициялардың маңыздылығын атап өтті.
«Бүгінде салада ауқымды жаңғырту жүргізілуде, берік құқықтық және институционалдық іргетас қалыптасуда, цифрлық шешімдер мен су үнемдеу технологиялары енгізілуде. Халықаралық қаржы институттарымен және БҰҰ Даму бағдарламасымен бірлесіп, біз су ресурстарын басқарудың тиімділігін арттыру және елдің су қауіпсіздігін нығайту бойынша жүйелі жұмыс жүргізіп жатырмыз», - деп атап өтті ҚР Су ресурстары және ирригация вице-министрі Аслан Абдраимов.
Фото: Қазақстандағы БҰҰДБ
Суармалы ауыл шаруашылығы Қазақстандағы жалпы су тартудың 60 пайызынан астамын құрайды және негізінен бес оңтүстік өңірде шоғырланған, онда суармалы су ауылдық жерлердегі тіршілік көзі ретінде маңызы зор. Бұл ретте суармалы жерлердің алаңы 2030 жылға қарай шамамен 2,5 миллион гектарға дейін ұлғаяды деп күтілуде, алайда қазіргі уақытта осы алаңдардың үштен бірінен кемі қазіргі заманғы су үнемдеу технологияларын пайдаланады. Бір мезгілде елдің ирригациялық арналарының жартысына жуығы едәуір тозуына байланысты қайта жаңартуды қажет етеді.
Нәтижесінде су беру тиімділігі өте төмен күйінде қалып отыр: өзендерден алынатын әрбір 1 миллион текше метр судың тек 400-450.000 текше метрі ғана ауыл шаруашылығы жерлеріне жеткізіледі, ал эталондық көрсеткіш 700.000 текше метрді құрайды. Жүйедегі жиынтық шығындар 60 пайызға дейін жетеді, ал суармалы жерлердің өнімділігі салыстырмалы елдерге қарағанда екі-төрт есе төмен болып тұр. Сырдария, Арал мен Шу, Таласты қоса алғанда, негізгі өзен бассейндері көп жағдайда трансшекаралық ағыстарға тәуелді, бұл оларды климаттың өзгеруіне және трансшекаралық факторларға барған сайын осал етеді. Бұл сын-қатерлер жаңғыртудың, цифрландырудың және суды пайдаланудың тиімділігін арттырудың аса қажеттілігін көрсетіп отыр.
«Орталық Азиядағы су күн тәртiбi өңiрлiк деңгейде де, елдердiң ұлттық деңгейiнде де жүйелi және келiсiлген шешiмдердi талап етедi. ЕАДБ-ның Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігімен, БҰҰДБ-мен бірлескен жұмысы өңірдің су ресурстарын тұрақты басқару үшін қаржылық, институционалдық және сараптамалық ресурстарды біріктіретін серіктестіктің күшін айғақтайды», – деп атап өтті Еуразиялық даму банкінің талдау жұмысы жөніндегі дирекциясы Салалық талдау орталығының басшысы Арман Ахунбаев.
Фото: Қазақстандағы БҰҰДБ
Ислам даму банкі сондай-ақ су ресурстарын климаттық орнықты басқаруды ілгерілетуде және орнықты суаруды дамытуда Қазақстанның қолдауын растай отырып, белгілеу семинарына қатысты. ИДБ қаржылық және техникалық қолдаудың арқасында инфрақұрылымды жаңғыртуға, институционалдық әлеуетті нығайтуға және су секторына климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шараларды ықпалдастыруға жәрдемдеседі. ИДБ бастамаларды тиімді және орнықты іске асыруды қамтамасыз ету үшін мықты мемлекеттік көшбасшылық пен даму жөніндегі серіктестермен үйлестірілген өзара іс-қимылдың маңыздылығын атап өтті.
Ислам даму банкі мен Еуразиялық даму банкінің өкілдері Қазақстанның су секторын жаңғыртуға және ұзақ мерзімді қаржыландыру, білім алмасу және стратегиялық әріптестік арқылы институционалдық әлеуетті нығайтуға қолдау көрсетуді жалғастыру ниетін атап өтті.
Семинар жобалардың мақсаттарын, іске асыру және үйлестіру тетіктерін талқылау алаңына айналды. Техникалық сессиялар климаттық орнықты суаруды дамытуға, басқаруды цифрландыруға және гидротехникалық инфрақұрылымды жаңғыртуға арналды.
«Су ресурстарын басқаруды нығайтуға, цифрлық шешімдерді дамытуға, заманауи ирригация орталықтарын құруға және су үнемдеу технологияларын енгізуге бағытталған бастамалар – Қазақстанның су секторын жаңғырту жөніндегі уақтылы және стратегиялық маңызды қадам. Су ресурстарын тұрақты басқару - бұл ортақ қауіпсіздік пен біздің ұжымдық болашағымыздың мәселесі. Осындай жүйелі өзгерістерді іске асыру ұлттық және халықаралық әріптестердің бірлескен жұмысы мен қолдауының арқасында мүмкін болады», - деп атап көрсетті Қазақстандағы БҰҰДБ энергетика және қоршаған орта департаментінің басшысы Әсел Нұрбекова.
Фото: Қазақстандағы БҰҰДБ
Семинар жобаларды дайындау кезеңінен оларды құрылымдық іске асыруға көшуді белгіледі. Талқылау барысында әзірленген ұсынымдар егжей-тегжейлі жұмыс жоспарларын әзірлеу кезінде пайдаланылады және ведомствоаралық үйлестіруді нығайтуға ықпал етеді.
Осы бастамалар шеңберінде Қазақстан Үкіметі БҰҰДБ және халықаралық қаржы институттарымен серіктестікте инфрақұрылымның сенімділігін арттыруға, мониторинг және болжау әлеуетін нығайтуға, бөгеттердің қауіпсіздігін жақсартуға және бүкіл ел бойынша су ресурстарын неғұрлым орнықты және экономикалық тиімді пайдалануға жағдай жасауға ұмтылады.
