LocationsTransparentnost i odgovornost u borbi protiv klimatskih promjena
February 26, 2026
Transparentnost i odgovornost su temelj održivog razvoja, kredibilne klimatske politike i uspješnog nastavka procesa evropskih integracija poručeno je na konferenciji koju je u Podgorici organizovalo Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, uz finansijsku podršku Globalnog fonda za životnu sredinu (GEF) i implementacionu podršku Programa Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP) u Crnoj Gori.
Konferencija organizovana u okviru projekta „Jačanje crnogorskog nacionalno utvrđenog doprinosa (NDC) i Akcija prilagođavanja transparentnosti kroz Inicijativu za izgradnju kapaciteta transparentnosti – CBIT“, okupila jepredstavnike i predstavnice Vlade, Evropske unije, međunarodnih partnera, stručne i akademske zajednice, kao i institucija nadležnih za prikupljanje, obradu i izvještavanje klimatskih podataka.
Konferenciju je otvorio ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, Damjan Ćulafić, istakavši da završetak CBIT projekta ne predstavlja kraj procesa, već prelazak iz faze projektne podrške u fazu sistemskog i institucionalno utemeljenog klimatskog upravljanja. Naglasio je da su pouzdani i sektorski razrađeni klimatski podaci mnogo više od izvještajne obaveze – oni su osnova za donošenje javnih politika, planiranje investicija i jačanje međunarodnog kredibiliteta države, u skladu sa članom 13 Pariskog sporazuma i obavezama prema Evropskoj uniji.
Ministarski panel bio je prilika za razmatranje uloge klimatske transparentnosti u procesu zatvaranja Poglavlja 27 – Životna sredina i klimatske promjene. U ovom panelu posebno je naglašeno da kvalitetan i digitalizovan MRV-E sistem (monitoring, izvještavanje, verifikacija i evaluacija) doprinosi boljem planiranju investicija i većem pristupu međunarodnim klimatskim fondovima.
Stalna predstavnica UNDP-a u Crnoj Gori Ekaterina Paniklova istakla je da klimatska transparentnost predstavlja temelj kredibilnog upravljanja i preduslov za ispunjavanje međunarodnih obaveza Crne Gore u okviru Pariskog sporazuma, kao i za zatvaranje Poglavlja 27 u procesu pristupanja Evropskoj uniji. Naglasila je, takođe, da je kroz CBIT projekat, Crna Gora prešla sa neusklađenog izvještavanja na jasan i uređen sistem koji jača institucije, unapređuje pouzdanost podataka i povećava spremnost za primjenu klimatskih instrumenata EU. Time je zaključila da je UNDP ponosan što podržava ovu tranziciju, jer transparentnost pretvara klimatsku ambiciju u primjenjive politike i dugoročnu investicionu sigurnost.
Ambasador EU u Crnoj Gori Johan Satler je naglasio da klimatske promjene nijesu samo ekološko pitanje, već utiču na naše zdravlje, svakodnevni život i budućnost, utičući na energetiku, saobraćaj, industriju i upravljanje prirodnim resursima, te oblikujući kvalitet života svakog građanina. Istakao je da je napredak Crne Gore u ispunjavanju klimatskih mjerila od ključne važnosti za njen evropski put, jer ispunjenje završnog mjerila predstavlja odlučujući korak ka članstvu u Evropskoj uniji i potvrđuje spremnost države da preuzme odgovornosti buduće članice.
CBIT završna konferencija, publika
Druga panel diskusija bila je posvećena izgradnji sistema odgovornosti i transparentnosti u praksi. Istaknuta je potreba za dodatnim unapređenjem kvaliteta i dostupnosti podataka, ali i za njihovom jasnijom interpretacijom na nacionalnom nivou, kako bi služili kao pouzdana osnova za donošenje konkretnih odluka i ostvarivanje ciljeva klimatske neutralnosti.
Treći panel, organizovan na međunarodnom nivou, bio je posvećen regionalnim iskustvima CBIT projekata i razmjeni dobrih praksi zemalja Zapadnog Balkana. Istaknuto je da klimatske promjene ne poznaju granice, te da regionalna saradnja, usklađivanje metodologija i razmjena znanja predstavljaju važan mehanizam za ubrzanje razvoja sistema klimatske transparentnosti.
Zaključci konferencije poručuju da klimatska transparentnost mora imati jasnu primjenu u praksi. Izvještaji i podaci koje Crna Gora dostavlja kao potpisnica Konvencije Ujedinjenih nacija o klimatskim promjenama, svoju punu vrijednost ostvaruju tek kada se aktivno koriste u planiranju budžeta, kreiranju javnih politika i pregovorima o finansijskoj podršci.
Implementacijom CBIT projekta, Crna Gora je ostvarila značajan napredak u jačanju institucionalnih, tehničkih i regulatornih kapaciteta za praćenje i izvještavanje u oblasti klimatskih promjena. Na ovom događaju potvrđena je opredijeljenost Crne Gore da klimatsku transparentnost postavi u središte javnih politika, kao ključni preduslov održivog razvoja, klimatske neutralnosti i uspješnog zatvaranja Poglavlja 27 u procesu pristupanja Evropskoj uniji.
